Độ cứng kiểu bánh răng cưa (Cogwheel Rigidity)

Mô tả: Độ cứng kiểu bánh răng cưa (Cogwheel rigidity) là một dạng tăng trương lực cơ, biểu hiện bằng sự kháng cự gián đoạn, giống như các khấc bánh răng cưa, khi thực hiện vận động thụ động một khớp. Đây là một dấu hiệu của rối loạn chức năng ngoại tháp. Độ cứng kiểu bánh răng cưa có ba đặc điểm: 1. Độ cứng không phụ thuộc tốc độ (nghĩa là mức độ kháng cự khi vận động thụ động là cố định, dù di chuyển chậm hay nhanh); 2. Tăng trương lực cơ ở cả cơ chủ vận và cơ đối vận; 3. Không kèm theo yếu cơ. Xem thêm 'Độ cứng' trong chương này.

Nguyên nhân: • Bệnh Parkinson • Thuốc đối kháng dopamine (ví dụ: haloperidol, metoclopramide) • Bệnh chất trắng lan tỏa (ví dụ: nhồi máu lỗ khuyết) • Ít gặp hơn: Teo đa hệ thống, Liệt trên nhân tiến triển, Thoái hóa vỏ não-hạch nền

Cơ chế: Độ cứng kiểu bánh răng cưa là một dạng độ cứng liên quan đến các rối loạn ngoại tháp. Cơ chế của độ cứng kiểu bánh răng cưa chưa được hiểu rõ hoàn toàn. Độ cứng kiểu bánh răng cưa thường được giải thích là kết quả của sự kết hợp giữa độ cứng và run (tremor) (xem thêm 'Chậm vận động' và 'Run kiểu Parkinson' trong chương này). Độ cứng có thể do thay đổi trong điều hòa ngoại biên của neuron vận động trên tủy sống và hoạt động của neuron vận động tủy sống phản ứng với kích thích ngoại biên trong phản xạ căng cơ (xem thêm 'Độ cứng' trong chương này).

Ý nghĩa lâm sàng: Độ cứng kiểu bánh răng cưa là một dấu hiệu của rối loạn chức năng ngoại tháp. Nó thường liên quan đến bệnh Parkinson.