Mạch sao (Spider naevi)

Mô tả: Sang thương da bao gồm một tiểu động mạch trung tâm với các mạch máu dạng sợi tỏa ra ngoài giống như chân nhện. Khi ấn vào, mạch sao sẽ nhạt màu và khi thả ra, máu sẽ đổ đầy trở lại từ tiểu động mạch trung tâm ra ngoài. Các sang thương này có kích thước đa dạng, từ đầu đinh ghim đến 5 mm đường kính.112

Nguyên nhân:

• Thường gặp:
  • 10–15% người trưởng thành khỏe mạnh và trẻ nhỏ
  • Bệnh gan do rượu
  • Viêm gan B và C
  • Mang thai
  • Bệnh nhân sử dụng thuốc tránh thai đường uống (OCP) và các sản phẩm chứa estrogen
• Ít gặp:
  • Nhiễm độc giáp

Cơ chế: Bằng chứng về cơ chế bệnh sinh còn hạn chế. Trong số ít các nghiên cứu về lĩnh vực này, nồng độ estrogen và chất P trong huyết tương tăng cao đã được cho là có liên quan đến sự giãn mạch và tân mạch, dẫn đến hình thành mạch sao.113 Hơn nữa, tỷ lệ estradiol huyết thanh trên testosterone tự do tăng cao ở bệnh nhân xơ gan nam giới so với dân số chung.114

Ý nghĩa lâm sàng: Sự hiện diện của mạch sao là một công cụ quan trọng trong việc dự đoán mức độ xơ gan. Một nghiên cứu của Romagnuolo và cộng sự đã sử dụng sự hiện diện của mạch sao, số lượng tiểu cầu, lách to và nồng độ albumin làm các biến số để tính toán tỷ lệ khả năng xơ gan/xơ hóa gan.115 Nghiên cứu này cho thấy:

• Sự hiện diện của mạch sao có liên quan đáng kể đến tình trạng viêm từ trung bình đến nặng, xơ hóa đáng kể và xơ gan.
• Sự hiện diện của mạch sao và ferritin tăng cao là yếu tố dự báo tốt cho tình trạng viêm.
• Mạch sao kèm theo lách to hoặc giảm tiểu cầu là yếu tố dự báo tốt cho tình trạng xơ hóa.