Vàng da do caroten (Carotenoderma)

Mô tả: Màu da vàng cam, thường không ảnh hưởng đến củng mạc hoặc niêm mạc. Thường xuất hiện rõ ở gò mũi, môi, lòng bàn tay và lòng bàn chân.

Nguyên nhân:

• Chế độ ăn giàu carotenoid (nhiều rau củ quả màu vàng cam)
• Hội chứng thận hư (Nephrotic syndrome)
• Đái tháo đường (Diabetes mellitus)
• Suy giáp (Hypothyroidism)
• Chán ăn tâm thần (Anorexia nervosa)

Cơ chế: Vàng da do caroten (Carotenoderma) xảy ra khi có sự tích tụ quá mức carotenoid trong máu (tăng caroten máu) và sau đó lắng đọng vào lớp sừng của da. Các cơ chế chính bao gồm:

• Tiêu thụ quá mức carotenoid: Xảy ra khi chế độ ăn uống chứa lượng lớn thực phẩm giàu beta-carotene (ví dụ: cà rốt, bí đỏ, khoai lang, rau xanh đậm).
• Tăng lipid máu: Carotenoid là chất tan trong lipid. Các tình trạng gây tăng lipid máu (như hội chứng thận hư, đái tháo đường, suy giáp) có thể làm tăng nồng độ carotenoid trong huyết tương do tăng liên kết với lipoprotein.
• Giảm chuyển hóa carotenoid thành vitamin A: Carotene được hấp thu và chuyển hóa thành vitamin A chủ yếu ở gan và ruột. Các tình trạng làm giảm quá trình chuyển hóa này (như suy giáp, đái tháo đường) có thể dẫn đến tích tụ carotenoid.
• Các cơ chế khác: Trong chán ăn tâm thần, có thể có sự kết hợp của việc tăng tiêu thụ thực phẩm giàu carotenoid (do lựa chọn chế độ ăn), cùng với các rối loạn chuyển hóa khác.
  Carotene có trong nhiều trái cây và rau củ. Nó được hấp thu và cuối cùng chuyển đổi thành vitamin A. Sự hấp thu carotene được tăng cường bởi lipid (đặc biệt là beta-lipoprotein), axit mật và enzyme lipase tụy. Do đó, bất cứ điều gì làm tăng hấp thu hoặc giảm chuyển đổi thành vitamin A đều có thể dẫn đến tăng caroten máu (hypercarotinaemia) và vàng da do caroten (carotenoderma) (Bảng 7.7).

Ý nghĩa lâm sàng: Vàng da do caroten thường được coi là lành tính. Việc xác định nguyên nhân cơ bản có ý nghĩa quan trọng để phòng ngừa và quản lý các biến chứng của bệnh lý nền. Ví dụ, vàng da do caroten có thể là một dấu hiệu sớm của rối loạn ăn uống.