Hồng ban lòng bàn tay (Palmar erythema)

Mô tả: Vùng ban đỏ đối xứng, ấm nhẹ, xuất hiện ở các mô cái (thenar) và mô út (hypothenar) của lòng bàn tay. Có thể có dạng lốm đốm hoặc mất màu khi ấn. Không kèm theo đau, ngứa hoặc bong vảy. Có thể lan đến mặt lòng các ngón tay và nếp gấp móng gần.^85,86

Nguyên nhân: Được ghi nhận trong nhiều bệnh lý; các nguyên nhân phổ biến bao gồm:

• Nguyên nhân nguyên phát (không tìm thấy bệnh lý hoặc quá trình bệnh lý cụ thể)
  • Di truyền – hiếm gặp
  • Thai kỳ – thường gặp
  • Do tuổi già
• Nguyên nhân thứ phát
  • Bệnh gan mạn tính
  • Tự miễn (ví dụ: viêm khớp dạng thấp)
  • Nội tiết – cường giáp
  • U tân sinh

Cơ chế: Bất kể nguyên nhân ban đầu, hồng ban lòng bàn tay chủ yếu do tăng tưới máu ở lòng bàn tay. Trong nhiều trường hợp, cơ chế trung tâm là tăng nồng độ estrogen, tăng tỷ lệ estrogen/testosterone hoặc tăng estrogen tự do trong tuần hoàn. Estrogen được biết có tác dụng tăng sinh mật độ mao mạch nội mạc tử cung, và người ta cho rằng tác dụng này cũng có thể xảy ra tương tự ở lòng bàn tay.⁸⁷

Các yếu tố gây bệnh khác có thể đóng vai trò bao gồm:

• Rối loạn chuyển hóa bradykinin và các chất vận mạch khác tại gan.⁸⁷
• Phản xạ co mạch – giãn mạch da bất thường.

Trong thai kỳ, nhiều khả năng là do tăng estrogen trong tuần hoàn, ảnh hưởng đến cấu trúc và chức năng của da và vi mạch.⁸⁸

Tóm tắt các cơ chế chính:

• Tăng tưới máu đến lòng bàn tay.
• Tăng estrogen, tăng tỷ lệ estrogen/testosterone, tăng estrogen tự do.
• Thay đổi phản ứng co mạch – giãn mạch.
• Trong bệnh gan: Có thể có sự tăng sinh giường mao mạch.

Ý nghĩa lâm sàng: Hồng ban lòng bàn tay, mặc dù không đặc hiệu, vẫn có một số giá trị như một dấu hiệu lâm sàng:

• Mức độ hồng ban có thể thay đổi tùy theo mức độ nghiêm trọng của bệnh lý nền.⁸⁷
• Trong viêm khớp dạng thấp, hồng ban lòng bàn tay liên quan đến tiên lượng tốt hơn, với ít biến dạng ngón tay và nồng độ hemoglobin cao hơn.⁸⁷
• Đây là một dấu hiệu thường gặp của xơ gan, với tới 23% bệnh nhân xơ gan được chẩn đoán bằng siêu âm có hồng ban lòng bàn tay đồng thời.⁸⁸
• Hồng ban lòng bàn tay được ghi nhận ở 15% bệnh nhân có khối u ác tính nguyên phát hoặc di căn não.