Khó thở khi đứng (platypnoea)

Mô tả: Platypnoea là tình trạng khó thở trở nặng khi ngồi hoặc đứng thẳng và cải thiện khi nằm. Đây là hiện tượng ngược lại với chứng khó thở khi nằm (orthopnoea).

Nguyên nhân: • Bệnh mạch máu phổi • Thông động tĩnh mạch phổi (PAVM) • Hội chứng gan-phổi • Shunt phải-trái trong bệnh tim bẩm sinh (đặc biệt trong tứ chứng Fallot) • Liệt cơ hoành một bên

Cơ chế: Platypnoea thường liên quan đến các tình trạng mà sự thay đổi tư thế ảnh hưởng đến quá trình trao đổi khí. Khi đứng, tưới máu ở đáy phổi tăng lên do tác động của trọng lực. Trong bệnh mạch máu phổi hoặc shunt, sự gia tăng tưới máu ở đáy này dẫn đến tăng shunt và giảm oxy máu động mạch, gây khó thở. Khi nằm, sự phân bố lại lưu lượng máu có thể cải thiện oxy hóa máu. Một cơ chế khác là liệt cơ hoành một bên, trong đó các tạng trong ổ bụng đẩy lên phổi khi đứng, làm giảm thể tích phổi, dẫn đến khó thở.

Ý nghĩa lâm sàng: Platypnoea là một tình trạng hiếm gặp, nhưng sự hiện diện của nó cần thúc đẩy việc tầm soát bệnh mạch máu phổi hoặc shunt. Trong hội chứng gan-phổi, đây là một dấu hiệu chẩn đoán quan trọng. Thuật ngữ 'platypnoea-orthodeoxia' đề cập đến sự kết hợp của chứng khó thở khi đứng và giảm oxy máu động mạch khi đứng.