Giãn nở lồng ngực không đối xứng

Mô tả: Khi quan sát nhịp thở của bệnh nhân từ phía sau – thường bằng cách nhìn xuống vùng xương đòn (đánh giá chuyển động vùng lồng ngực trên) hoặc bằng cách đặt hai tay ôm quanh thành ngực (đánh giá chuyển động vùng lồng ngực dưới) – người khám nhận thấy sự giãn nở không đều của thành ngực khi hít vào. Tình trạng này có thể biểu hiện dưới dạng một sự chênh lệch rõ rệt hoặc sự chậm trễ nhẹ trong quá trình giãn nở của một bên lồng ngực.

Nguyên nhân: Thường gặp hơn • Viêm phổi • Tràn dịch màng phổi • Mảng sườn di động • Dị vật đường thở • Tràn khí màng phổi. Ít gặp hơn • Liệt cơ hoành một bên • Tràn máu màng phổi • Bất thường cơ xương (ví dụ: gù vẹo cột sống) • Bệnh lý thần kinh cơ • Xơ phổi khu trú.

Cơ chế: Sự giãn nở đối xứng hai bên của thành ngực phụ thuộc vào hệ cơ, chức năng thần kinh và độ giãn nở (compliance) của phổi bình thường. Do đó, bất kỳ bất thường nào ảnh hưởng đến dây thần kinh, cơ hoặc độ giãn nở của phổi ở một bên cụ thể của cơ thể đều có thể tạo ra giãn nở không đối xứng. Viêm phổi, tràn dịch màng phổi: Trong viêm phổi (đông đặc nhu mô phổi) và tràn dịch màng phổi (dịch trong khoang màng phổi), độ giãn nở của phổi bị giảm. Do đó, khi hít vào, phổi bị ảnh hưởng sẽ giãn nở ít hơn bình thường với cùng một nỗ lực hít vào. Dị vật đường thở: Khi hít vào, phổi không bị tắc nghẽn sẽ giãn nở bình thường. Tuy nhiên, ở phổi bị tắc nghẽn, không khí không thể đi qua các đường thở lớn đến các đường thở nhỏ để cho phép giãn nở bình thường. Do đó, có sự giảm giãn nở của phổi bị ảnh hưởng. Mảng sườn di động (Flail chest): Mảng sườn di động đề cập đến tình trạng thường do chấn thương, nơi các đoạn xương sườn bị tách rời khỏi thành ngực. Vì đoạn này không còn gắn với thành ngực đang giãn nở khi hít vào, nó dễ bị ảnh hưởng bởi áp lực âm nội lồng ngực, hút mảng sườn vào trong khi hít vào và đẩy ra ngoài khi thở ra (ngược với phần thành ngực còn nguyên vẹn). Gù vẹo cột sống (Kyphoscoliosis): Sự cong tiến triển về phía trước và/hoặc sang bên của cột sống có thể trở nên nghiêm trọng đến mức nó cơ học đè ép một phổi, gây giảm giãn nở lồng ngực ở bên đó.

Ý nghĩa lâm sàng: Giãn nở lồng ngực không đối xứng luôn là một dấu hiệu bệnh lý. Mặc dù có ít nghiên cứu, nhưng giãn nở lồng ngực không đối xứng đã được chứng minh là một trong những dấu hiệu hiệu quả nhất trong việc dự đoán sự hiện diện của tràn dịch màng phổi, thậm chí trước cả rung thanh âm và âm thanh vang. Đây là một yếu tố dự báo độc lập của tràn dịch màng phổi[8] với tỷ số odds là 5,22, độ nhạy 74% và độ đặc hiệu 91%.