Phản xạ ho

Mô tả: Phản xạ ho là một phản xạ bảo vệ đường hô hấp, đặc trưng bởi sự tống khí đột ngột và mạnh mẽ ra ngoài.

Nguyên nhân:

• Cấp tính (thời gian < 3–4 tuần):
  • Thường gặp:
    • Nhiễm trùng đường hô hấp trên
    • Cảm lạnh thông thường
    • Đợt cấp hen phế quản
    • Dị vật đường thở
    • Viêm phế quản cấp
    • Hít sặc
    • Viêm phổi
    • Đợt cấp suy tim
    • Đợt cấp COPD
    • Viêm tiểu phế quản (ở trẻ em)
    • Viêm thanh khí phế quản (ở trẻ em)
    • Thuyên tắc phổi
  • Ít gặp hơn:
    • Ho gà
    • Mềm khí quản
• Mạn tính (thời gian > 8 tuần):
  • Hội chứng chảy dịch mũi sau (Post-nasal drip syndrome)
  • Giãn phế quản
  • Viêm phế quản mạn
  • Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD)
  • Hen phế quản
  • Bệnh trào ngược dạ dày-thực quản (GERD)
  • Tác dụng phụ của thuốc ức chế men chuyển (ACEI)
  • Bệnh phổi kẽ

Cơ chế: Phản xạ ho có thể được chia thành các giai đoạn: cảm giác, hít vào, nén và thở ra.

• Giai đoạn cảm giác: Các thụ thể ho (bao gồm các thụ thể thích ứng nhanh, thụ thể thích ứng chậm, sợi C và các thụ thể khác^[16]) nằm trong đường hô hấp cảm nhận kích thích cơ học và/hoặc hóa học. Các tín hiệu này được truyền về trung tâm ho ở thân não và vỏ não, khởi đầu giai đoạn cảm giác của phản xạ ho. Bất kỳ kích ứng nào, từ viêm do nhiễm trùng hoặc viêm mạn tính trong COPD đến kích thích trực tiếp từ dị vật hoặc hạt, đều được cảm nhận và khởi phát chuỗi phản xạ ho.
• Giai đoạn hít vào: Một hơi thở sâu được thực hiện, giúp tăng thể tích phổi và tối ưu hóa khả năng tạo áp lực dương nội lồng ngực lớn hơn trong giai đoạn thở ra. Điều này cho phép cơ thể tống xuất không khí mạnh mẽ và hiệu quả hơn^[17].
• Giai đoạn nén: Thanh môn đóng lại sau khi hít vào, duy trì thể tích phổi trong khi áp lực nội lồng ngực tăng lên nhanh chóng.
• Giai đoạn thở ra: Thanh môn mở ra đột ngột, và không khí bị đẩy ra ngoài với tốc độ cao do áp lực dương nội lồng ngực lớn.

Ý nghĩa lâm sàng: Ho là một triệu chứng rất phổ biến, do đó, việc đánh giá ho cần được đặt trong bối cảnh lâm sàng tổng thể để có giá trị chẩn đoán.

• Ho có đờm màu (xem 'Đờm' trong chương này) nhiều khả năng gợi ý nguyên nhân nhiễm trùng, có hoặc không có bệnh phổi nền.
• Ho khan hoặc ít đờm, kéo dài trong nhiều tháng, trên nền bệnh nhân có tiền sử hút thuốc lá nhiều, có thể khiến bác sĩ lâm sàng cân nhắc ung thư phổi hoặc COPD là nguyên nhân tiềm ẩn.
• Ho trong bối cảnh tập thể dục hoặc khò khè về đêm có thể gợi ý tăng phản ứng đường thở tiềm ẩn và hen phế quản.
• Trong bối cảnh các bệnh cụ thể, sự phát triển của ho cũng có thể gợi ý loại bệnh:
  • Ho là triệu chứng khởi phát trong ung thư phổi thường liên quan đến tổn thương trung tâm trong đường thở, nơi các thụ thể ho nằm (ví dụ: ung thư biểu mô tế bào vảy và ung thư phổi tế bào nhỏ)^[18]. Cần lưu ý rằng, mặc dù ho hiện diện ở hơn 65% bệnh nhân ung thư phổi tại thời điểm chẩn đoán, ung thư chiếm ít hơn 2% nguyên nhân ho mạn tính^[18].
  • Ở bệnh nhân suy giảm miễn dịch, sự phát triển của ho nên làm tăng nghi ngờ về nhiễm trùng cơ hội hoặc không điển hình.