Liệt dây thần kinh sọ XI (Dây thần kinh phụ)

Mô tả: Liệt dây thần kinh phụ (Dây thần kinh sọ XI) gây yếu cơ ức đòn chũm và/hoặc cơ thang. Yếu cơ ức đòn chũm được đánh giá bằng nghiệm pháp kháng trở khi xoay đầu.

• Yếu khi xoay đầu sang trái gợi ý yếu cơ ức đòn chũm bên phải.
• Yếu khi xoay đầu sang phải gợi ý yếu cơ ức đòn chũm bên trái.

Yếu cơ thang được đánh giá bằng nghiệm pháp kháng trở khi nhún vai. Cơ nâng vai cũng đóng vai trò trong động tác này.

Nguyên nhân: Thường gặp:

• Do thầy thuốc (ví dụ: biến chứng của phẫu thuật bóc tách hạch cổ).
• Chấn thương xuyên thấu vùng tam giác cổ sau.

Ít gặp hơn:

• Khối choán chỗ (ví dụ: u, áp xe).

Cơ chế: Liệt dây thần kinh phụ thường do tổn thương thần kinh ngoại biên thứ phát sau chấn thương hoặc khối choán chỗ. Liệt dây thần kinh phụ có thể bảo tồn cơ ức đòn chũm vì các nhánh của nó tách ra sớm từ thân dây thần kinh chính.