Dáng đi thất điều (Ataxic gait)
Mô tả: Dáng đi thất điều có đặc điểm loạng choạng, không vững, giống dáng đi của người say rượu, và được đặc trưng bởi dáng đứng dang rộng hai chân để bù trừ sự mất ổn định thân mình. Dáng đi này trở nên rõ rệt hơn khi đi trên nền hẹp, khi đi gót-mũi chân (tandem gait) và khi thay đổi tư thế nhanh.28
Nguyên nhân:
- Thường gặp:
- Lạm dụng rượu
- Nhồi máu tiểu não
- Xuất huyết tiểu não
- Thoái hóa tiểu não di truyền (ví dụ: thất điều Friedreich)
- Xơ cứng rải rác
- Thuốc (ví dụ: benzodiazepine, lithium, phenytoin)
- Ít gặp hơn:
- Bóc tách động mạch đốt sống
- Tổn thương dạng khối (ví dụ: u, áp xe)
- Viêm tiểu não do HSV (Herpes simplex virus)
- Thoái hóa tiểu não cận ung thư
Cơ chế: Dáng đi thất điều thường là dấu hiệu của tổn thương tiểu não vùng giữa (midline cerebellar). Tuy nhiên, nó cũng có thể liên quan đến các tổn thương bán cầu tiểu não. Rối loạn chức năng các cấu trúc tiểu não vùng giữa (ví dụ: thùy nhộng, thùy nhúm-nốt, thùy trung gian) dẫn đến suy giảm khả năng phối hợp thân mình, mất thăng bằng và tăng dao động cơ thể (tức là thất điều thân mình). Các nguyên nhân gây dáng đi thất điều bao gồm tổn thương thùy nhộng tiểu não, thùy nhúm-nốt, thùy trung gian hoặc bán cầu bên. Tổn thương đơn độc thùy nhộng tiểu não có thể gây ra thất điều thân mình thuần túy, với ít dấu hiệu tổn thương bán cầu tiểu não (ví dụ: loạn tầm, loạn vận động luân phiên, run khi chủ ý).28
Ý nghĩa lâm sàng: Dáng đi thất điều thường là dấu hiệu của tổn thương tiểu não vùng giữa, nhưng cũng có thể xuất hiện trong các tổn thương bán cầu tiểu não. Trong nhiều nghiên cứu trên 444 bệnh nhân có tổn thương tiểu não một bên, dáng đi thất điều được ghi nhận ở 80–93% bệnh nhân.4,30
