Logo Xem trang đào tạo trực tuyến arrow1
space
 Đặc điểm bệnh nhân

Đặc điểm bệnh nhân

Đau lưng xuất hiện lần đầu tiên ở bệnh nhân dưới 20 tuổi hoặc trên 50 tuổi, hoặc đau lưng diễn tiến kéo dài hơn 6 tuần là những dấu hiệu gợi ý các vấn đề nghiêm trọng.
Đau lưng ở trẻ em tương đối ít gặp. Tuy nhiên, nếu xuất hiện, nguyên nhân bệnh thường nghiêm trọng hơn so với người trưởng thành. Do vậy, cần có sự đánh giá toàn diện. Phần lớn các trường hợp, nguyên nhân gây đau lưng ở trẻ em thường là do bong gân hoặc tổn thương dây chằng vùng thắt lưng cùng. Tổn thương bong gân-dây chằng thường liên quan trực tiếp đến các hoạt động thể thao. Bong gân vùng lưng là thứ phát sau chấn thương (như tổn thương trong tai nạn xe hoặc trong quá trình rèn luyện thể thao) hoặc do dùng lực quá sức (khiêng vác vật nặng, cúi khom sai tư thế). Ngoài ra, các động tác duỗi quá mức vùng cột sống cũng có thể gây tổn thương dây chằng dù lực tác động không quá mạnh (ví dụ: tập yoga, thể dục nhịp điệu, vật lý trị liệu quá mức).
Đau vùng lưng-ngực và gù cột sống ở thanh thiếu niên thường do bệnh Scheuermann, một bệnh lý rối loạn phát triển xương sụn đốt sống. Bệnh này liên quan đến chấn thương lặp đi lặp lại, đặc trưng bởi sự biến dạng thân đốt sống (hình chêm) và gù cột sống, thường kèm theo các nốt Schmorl (thoát vị nhân đệm vào thân đốt sống). Các biến đổi này có thể gây đau và ảnh hưởng đến chức năng cột sống. 
Vì đau thắt lưng có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý nghiêm trọng ở trẻ em, việc khai thác bệnh sử và khám thực thể cần được thực hiện một cách cẩn thận. Nhiễm trùng nên được cân nhắc trong chẩn đoán, đặc biệt là ở người có tiền sử sử dụng thuốc tiêm tĩnh mạch. 
Trượt đốt sống thường xuất hiện ở vùng cột sống thắt lưng, đặc biệt là L4-L5 và L5-S1, nơi chịu hầu hết các lực tác động và là bộ phận có tính di động cao nhất của cột sống. Hậu quả của trượt đốt sống là sự di lệch đốt sống về phía trước, gây hẹp ống sống và có thể dẫn đến chèn ép các dây thần kinh liên quan. Trượt đốt sống thường xảy ra ở thanh thiếu niên hơn so với trẻ em, do liên quan đến hoạt động thể thao, tập aerobic. Đối với người trưởng thành, động tác khiêng vác vật nặng quá sức trở thành nguyên nhân chính gây trượt đốt sống hoặc thoát vị đĩa đệm. Đau thường xuất hiện ngay sau khi có hoạt động gắng sức quá mức. Tổn thương có thể được ghi nhận rõ ràng trên phim chụp CT scan hoặc MRI. Trong khi đó, hình ảnh X-quang đơn thuần có thể không phát hiện được nếu tổn thương vùng bao khớp-dây chằng hoặc mức độ di lệch đốt sống chưa đáng kể.
Triệu chứng đau lưng thường gặp nhất ở bệnh nhân từ 20 - 50 tuổi nếu xét chung cho tất cả các nguyên nhân. Triệu chứng này thường xảy ra ở những đối tượng lao động nặng như công nhân và nông dân. Ở người trẻ tuổi không có yếu tố nguy cơ chấn thương nhưng có than phiền đau lưng kéo dài, các bệnh lý viêm không do vi khuẩn, chẳng hạn như hội chứng Reiter (viêm khớp phản ứng) và viêm cột sống dính khớp cần được xem xét. Điều quan trọng là cần khai thác bệnh sử và các dấu hiệu của tình trạng viêm hệ thống để tổng hợp thành hội chứng viêm đa màng, như trong hội chứng Reiter (ví dụ: viêm mống mắt, viêm họng, viêm niệu đạo, viêm khớp). Ngay cả khi bệnh nhân có bằng chứng trượt đốt sống, bác sĩ cũng cần phải loại trừ nguyên nhân viêm có thể gây đau lưng phối hợp. Đau lưng do tư thế thường gặp hơn ở những bệnh nhân mang thai nhiều lần, những người thể trạng béo phì, hoặc người có lao động nặng, thường là nguyên nhân gây đau lưng cơ học. Thoát vị đĩa đệm có thể xảy ra ở người trẻ tuổi nhưng tần suất bệnh tương đối hiếm gặp.
Cũng ở nhóm tuổi 25 - 50, tần suất đau lưng do bệnh lý đĩa đệm tăng dần theo tuổi. Bệnh lý đĩa đệm thường gặp hơn ở nam giới, đặc biệt ở người cao tuổi. Ở những bệnh nhân lớn tuổi, đau lưng là khá phổ biến nhưng thường không phải là than phiền duy nhất. Do vậy, khi người bệnh trên 50 tuổi đến với than phiền duy nhất là đau lưng, cần phải xem xét các bệnh lý nghiêm trọng như hẹp ống sống, có hoặc không kèm theo tổn thương chèn ép thần kinh liên quan; mặc dù nguyên nhân đau lưng phổ biến nhất ở nhóm đối tượng này là thoái hóa cột sống thắt lưng-cùng. 
Một cách khái quát, có thể nhận định rằng hầu hết mọi người đều có ít nhiều tình trạng thoái hóa khớp ở vùng thắt lưng. Khi bệnh diễn tiến đến một mức độ nhất định, triệu chứng đau lưng mới xuất hiện một cách nguyên phát hoặc thứ phát sau một chấn thương nhẹ. Nếu người bệnh không có bệnh sử liên quan trước đó, tình trạng đau lưng ở bệnh nhân trên 50 tuổi cần được đánh giá một cách cẩn thận để tránh bỏ sót các bệnh lý nghiêm trọng như ung thư và đa u tủy.
 

🏥 Phòng khám Đa khoa ĐHYK Phạm Ngọc Thạch

Khám chữa bệnh đa khoa • Bác sĩ đầu ngành • Trang thiết bị hiện đại

📋 Đặt lịch khám →


Phụ trách chuyên môn TS Võ Thành Liêm (thanhliem.vo@gmail.com)

space