|
Thông tin
Bệnh nhân nữ 52 tuổi đến phòng khám vì sưng vùng chân và mặt. Triệu chứng sưng chân hai bên và sưng vùng mặt được phát hiện tình cờ trong vài ngày gần đây, không kèm theo dấu hiệu khó chịu nào khác. Tiền căn bệnh lý có ghi nhận chẩn đoán bệnh đái tháo đường type 2 cách đây 5 năm, hiện đang điều trị với Metformin 500mg, mỗi ngày 2 viên. Nước tiểu ngày khám bệnh được ghi nhận có màu vàng trong. Huyết áp đo tại phòng khám ghi nhận 150/90mmHg. Khám ghi nhận có phù mềm ấn lõm vùng thấp của chân hai bên, phù mềm vùng mặt với mất nếp má mũi. Khám các cơ quan khác chưa ghi nhận bất thường. Cận lâm sàng ghi nhận: Glucose máu (trước ăn): 8,5mmol/l (tăng cao). Creatinin máu: 1,5mg/dl (tăng cao, giới hạn bình thường khoảng 0.6-1.2 mg/dl ở nữ giới). Tổng phân tích nước tiểu: protein 2+, glucose 2+.
Câu hỏi gợi ý tình huống:
• Chẩn đoán nào phù hợp nhất?
• Lựa chọn thuốc lợi tiểu điều trị phù?
Trả lời tình huống
Với các thông tin phù đều 2 chân, phù mặt phối hợp, huyết áp cao giúp gợi ý bệnh cảnh của phù toàn thân. Với thể phù toàn thân thì có 4 nhóm bệnh lý thường gặp: tim, gan, thận và các nguyên nhân khác. Trên bệnh nhân này có các dấu chứng gợi ý bệnh lý cầu thận như: phù toàn thân, creatinine tăng cao, tiểu đạm, cao huyết áp. Ước lượng độ lọc cầu thận vào khoảng 40 ml/phút theo công thức Cockcroft Gault (với cân nặng là 60 kg) cho thấy chức năng thận đã suy giảm. Vậy có thể hướng đến chẩn đoán bệnh thận mạn (CKD). Bệnh cảnh phối hợp là đái tháo đường type 2 chưa được kiểm soát tốt, thể hiện qua đường huyết tăng cao và đường niệu dương tính. Chẩn đoán phù hợp nhất cho tình trạng phù chân là phù toàn thân trong bệnh cảnh bệnh thận mạn do đái tháo đường (biến chứng của đái tháo đường type 2).
Huyết áp hiện tại 150/90 mmHg là cao, cần đạt mục tiêu huyết áp <130/80 mmHg ở bệnh nhân đái tháo đường có bệnh thận mạn và albumin niệu theo các khuyến cáo hiện hành. Điều trị tình trạng phù có thể dùng thuốc lợi tiểu quai (ví dụ Furosemide) do bệnh nhân có bệnh thận mạn, phù toàn thân và tăng huyết áp. Thuốc lợi tiểu nhóm Thiazide thường kém hiệu quả hơn khi độ lọc cầu thận (GFR) giảm dưới 30-40 ml/phút. Do ở bệnh nhân có bệnh thận do đái tháo đường, tăng huyết áp và đạm niệu, việc phối hợp thêm thuốc ức chế men chuyển (ACE inhibitor) hoặc ức chế thụ thể (ARB) là lựa chọn tối ưu và cần thiết nhằm làm giảm đạm niệu, kiểm soát huyết áp và bảo vệ thận.
|
