Bảng sống (Life Tables) là phương pháp phân tích dữ liệu tử vong và bệnh tật cắt ngang, không yêu cầu chọn một quần thể chuẩn như phương pháp chuẩn hóa. Thay vào đó, bảng sống tạo ra các chỉ số tóm tắt có trực giác cao — đặc biệt là tuổi thọ khi sinh e(0) — nhưng đổi lại đòi hỏi giả định mạnh về xu hướng tương lai của tử vong và bệnh tật (giả định quần thể dừng).
Bảng sống có lịch sử lâu dài trong khoa học tính toán bảo hiểm (actuarial science) và các lĩnh vực dự báo nhân khẩu học. Có mối liên hệ chặt chẽ giữa bảng sống và phân tích sống còn (survival analysis): cả hai đều dùng khái niệm hàm sống còn S(x) và hàm nguy cơ (hazard function) r(x). Khác biệt thực tế là phân tích sống còn thường áp dụng cho đoàn hệ nhỏ trong thời gian ngắn, trong khi bảng sống thường dùng cho dữ liệu cắt ngang từ quần thể lớn.
Chương này thảo luận ba loại bảng sống chính:
- Bảng sống thông thường (Ordinary Life Table - OLT): phân tích tử vong từ mọi nguyên nhân kết hợp, là loại thường được các cơ quan chính phủ công bố.
- Bảng sống đa nguyên nhân (Multiple Decrement Life Table - MDLT): mô tả tử vong theo từng nguyên nhân cụ thể trong mô hình rủi ro cạnh tranh (competing risks).
- Bảng sống loại trừ nguyên nhân (Cause-Deleted Life Table - CDLT): ước tính tác động của việc loại bỏ một nguyên nhân tử vong cụ thể lên tuổi thọ và xác suất sống sót.
Bảng sống cũng được mở rộng để phân tích bệnh tật (morbidity) — như xác suất mắc bệnh suốt đời (lifetime probability of developing a disease) và tuổi thọ không tàn tật (disability-free life expectancy) — thông qua các mô hình đa trạng thái (multistate models).
Tài liệu tham khảo chính: Newman SC. Biostatistical Methods in Epidemiology. John Wiley & Sons, 2001. Chương 13, tr.263-280. Các tài liệu tham khảo khác: Keyfitz (1977), Elandt-Johnson & Johnson (1980), Chiang (1984), Clayton & Hills (1993).
(Nguồn: Newman SC. Biostatistical Methods in Epidemiology. Wiley, 2001. Chương 13, tr.263-280.)
