Là nghiên cứu bệnh chứng được thực hiện dựa trên nền (mẫu) của một nghiên cứu thuần tập tiến cứu. Nghiên cứu viên thu thập và phân tích sự khác biệt về một số yếu tố nguy cơ ở nhóm mới mắc bệnh và nhóm không mắc bệnh (nhóm đối chứng).

Hình 6: Sơ đồ lựa chọn ca bệnh/chứng trong quần thể nghiên cứu của nghiên cứu thuần tập

Ví dụ: Trong một nghiên cứu thuần tập theo dõi tình trạng mắc ung thư hạch (bệnh) ở 350 bệnh nhân nhiễm HIV (phơi nhiễm) trong 10 năm. Giả sử trong thời gian nghiên cứu, có 7 bệnh nhân mắc ung thư: 1 ca vào năm thứ nhất, 1 ca vào năm thứ hai, 2 ca vào năm thứ năm, và 3 ca vào năm thứ mười.
Tại mỗi năm xuất hiện ca bệnh nhân mắc ung thư, nghiên cứu viên sẽ chọn ra chứng từ nhóm không mắc bệnh (có phơi nhiễm) sao cho số lượng chứng được chọn tương ứng với số lượng ca bệnh mới. Nhóm chứng và nhóm bệnh sẽ được ghép cặp theo thời gian theo dõi và thời gian biểu của nghiên cứu trước khi tiến hành phân tích.