|
2.3.1. Khai thác tiền sử
- Bệnh sử hiện tại: Chi tiết về ≥ 2 triệu chứng chính (nghẹt mũi, chảy mũi +/- đau mặt, giảm ngửi), thời gian (<12 tuần hay ≥12 tuần), tần suất, đặc điểm:
o Chảy mũi: Trước/sau, màu sắc (trong, trắng, vàng, xanh, nâu, đen, lẫn máu), độ đặc. Mùi hôi (cacosmia)?
o Nghẹt mũi: Một/hai bên, mức độ, liên tục hay từng lúc.
o Đau/áp lực/nặng mặt: Vị trí (trán, má, quanh mắt, gốc mũi, đỉnh đầu, răng hàm trên), tính chất, yếu tố tăng/giảm.
o Khứu giác/Vị giác: Giảm hay mất (hyposmia/anosmia), mức độ, thời điểm khởi phát.
o Triệu chứng khác: Hắt hơi, ngứa mũi/mắt/họng, ho, sốt, mệt mỏi, đau họng, thay đổi giọng nói, chảy máu mũi.
- Tiền sử bệnh lý:
o Dị ứng (môi trường, thức ăn), hen suyễn, nhạy cảm NSAID/aspirin (Tam chứng Samter: hen, polyp mũi, nhạy cảm aspirin).
o Suy giảm miễn dịch (tiểu đường, HIV, dùng thuốc ức chế miễn dịch, hóa trị).
o Bệnh xơ nang, rối loạn lông chuyển.
o Các đợt viêm xoang trước, điều trị đã dùng (kháng sinh, steroid, phẫu thuật).
o Bệnh lý tự miễn, tạo hạt (Wegener's, Sarcoidosis).
- Yếu tố nguy cơ & Môi trường:
o Hút thuốc lá (chủ động/thụ động).
o Tiếp xúc nghề nghiệp (bụi gỗ, hóa chất), môi trường (khói, ô nhiễm).
o Thú nuôi trong nhà.
o Thuốc đang sử dụng (thuốc co mạch nhỏ mũi, thuốc huyết áp...).
2.3.2. Thăm khám thực thể
- Quan sát tổng quát: Vùng mặt, mắt tìm dấu hiệu sưng nề, đỏ da, biến dạng.
- Soi mũi trước (Anterior Rhinoscopy): Dùng mỏ vịt mũi và nguồn sáng. Quan sát 1/3 trước hốc mũi.
o Đánh giá: Niêm mạc cuốn dưới (màu sắc: nhợt/xanh trong dị ứng, đỏ/sung huyết trong nhiễm trùng), phù nề, dịch tiết (trong, nhầy, mủ, vảy), vách ngăn (lệch, gai, mào), sàn mũi. Chỉ thấy được phần thấp của khe giữa.
- Nội soi mũi (Nasal Endoscopy): Tiêu chuẩn vàng. Dùng ống soi cứng hoặc mềm (có thể dùng thuốc tê/co mạch tại chỗ). Quan sát toàn bộ hốc mũi, các khe mũi, vòm họng.
o Xác định nguồn gốc dịch mủ (khe giữa, khe trên).
o Phát hiện polyp (kích thước, vị trí), kể cả polyp nhỏ ở khe giữa.
o Đánh giá tình trạng niêm mạc, cấu trúc giải phẫu (OMC, cuốn mũi giữa...).
o Phát hiện khối u, điểm chảy máu.
- Khám họng: Đánh giá dịch chảy mũi sau, thành sau họng (viêm đỏ, hạt lympho).
- Sờ nắn vùng mặt: Tìm điểm đau trên vùng xoang trán, hàm.
- (Ít dùng) Soi mũi sau (gương), chiếu sáng xoang, nội soi xoang (trocar).
|
