Đau xương và Cảm ứng đau xương

Mô tả: Đau tại bất kỳ vị trí nào thuộc hệ xương. Cơn đau có thể xuất hiện tự phát hoặc chỉ khi sờ nắn.

Nguyên nhân: Nhiều loại ung thư có thể gây đau xương. Các loại ung thư thường gây di căn xương và đau xương bao gồm: Ung thư tuyến tiền liệt, Ung thư vú, Đa u tủy xương, U lympho Hodgkin và U lympho không Hodgkin, Ung thư phổi, Ung thư buồng trứng.

Cơ chế: Cơ chế gây đau xương do ung thư rất phức tạp. Các yếu tố chính góp phần vào sự phát triển đau xương do ung thư bao gồm:

1. Sự xâm lấn trực tiếp của khối u ác tính.
2. Mất cân bằng giữa hoạt động hủy cốt bào và tạo cốt bào do ung thư.
3. Thay đổi trong các đường dẫn truyền đau thông thường.

1. Biến chứng xâm lấn trực tiếp của khối u ác tính: Khi các tế bào khối u xâm lấn mô và xương lành tính, chúng phá hủy cấu trúc xương bình thường. Điều này có thể gây tổn thương thần kinh, tắc mạch máu và/hoặc căng màng xương (vốn nhạy cảm với đau) – tất cả đều kích thích các sợi thần kinh cảm giác hướng tâm, dẫn đến cảm giác đau.^5–7

2. Thay đổi cân bằng hủy cốt bào-tạo cốt bào: Sự tương tác giữa tế bào ung thư và hủy cốt bào dẫn đến việc giải phóng các cytokine (ví dụ: TNF, IL-1), Endothelin-1 và PTHrP (protein liên quan hormone cận giáp). Cùng với sự mất cân bằng giữa hệ thống RANK/RANK-L và OPG, các yếu tố này thúc đẩy hoạt động của hủy cốt bào, gây phá hủy xương và góp phần vào cảm giác đau.

3. Thay đổi đường dẫn truyền đau: Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng ung thư di căn xương có thể gây ra những thay đổi trong các đường dẫn truyền đau.^5,6,11 Những thay đổi này làm giảm ngưỡng đau và tăng cường khả năng dẫn truyền các xung động đau. Các thay đổi đã được chứng minh trong hệ thần kinh trung ương và các đường dẫn truyền đau liên quan đến ung thư xương bao gồm:

• Tái tổ chức sừng sau tủy sống và nhạy cảm hóa các sợi thần kinh cảm giác hướng tâm với chất P, kích thích đường dẫn truyền đau.^8,9
• Phì đại tế bào hình sao (astrocyte)⁶ và giảm các chất vận chuyển tái hấp thu glutamate, dẫn đến tăng nồng độ glutamate và độc tính kích thích.^8,9
• Tăng một số protein thần kinh đệm trong tủy sống, làm tăng cường dẫn truyền đau.⁸
• Môi trường axit được tạo ra bởi hủy cốt bào có thể kích thích các thụ thể đau.^5,9

Ý nghĩa lâm sàng: Đau xương mới xuất hiện là một dấu hiệu quan trọng cần được nhận biết ở cả bệnh nhân chưa từng có tiền sử ung thư và những người đã được chẩn đoán mắc bệnh. Đau xương là biến chứng thường gặp nhất của bệnh di căn xương,^12,13 được báo cáo ở 50–90% bệnh nhân có di căn xương và 70–95% bệnh nhân đa u tủy xương. Thực tế, ở những bệnh nhân có di căn tiềm ẩn, đau xương hoặc cảm ứng đau xương có thể là triệu chứng đầu tiên được ghi nhận, đặc biệt trong trường hợp đa u tủy xương.