Giai đoạn Cấp tính & Phục hồi sớm (0 - 3 tháng đầu)
Giai đoạn Mãn tính (> 6 tháng)
Mục tiêu chính
Kích thích thần kinh & Phòng ngừa thương tật thứ cấp1. Tập trung vào việc bảo vệ khớp, ngăn ngừa loét, teo cơ và kích thích sự phục hồi tự nhiên của não bộ.
Tối ưu hóa chức năng & Thích nghi2. Tập trung vào việc giúp bệnh nhân độc lập tối đa với khả năng hiện có, bù trừ khiếm khuyết và tái hòa nhập cộng đồng.
Tình trạng cơ
Thường là liệt mềm, giảm trương lực cơ
Thường chuyển sang liệt cứng, tăng trương lực cơ, có thể xuất hiện co rút
Kỹ thuật can thiệp
- Đặt tư thế đúng trên giường để ngừa co rút
- Vận động thụ động (PROM) để duy trì tầm vận động khớp
- Tập vận động tại giường: Lăn trở, bắc cầu, tập ngồi dậy
- Kích thích cảm giác thụ thể
- Kéo giãn để giảm co cứng và ngừa biến dạng
- Phá mẫu đồng vận (mẫu co cứng điển hình)
- Tập dáng đi và thăng bằng: Đi trong thanh song song, đi với gậy/khung
- Tập các kỹ năng di chuyển phức tạp hơn (lên xuống cầu thang, đi trên địa hình không bằng phẳng) .
Phòng ngừa
Tập trung cao độ vào ngừa loét do tì đè, viêm phổi do ứ đọng và huyết khối tĩnh mạch
Tập trung vào ngừa té ngã, loãng xương và duy trì thể lực để tránh suy giảm chức năng thứ phát
2. Phục hồi chức năng Nói & Giao tiếp
Đặc điểm
Giai đoạn Cấp tính
Giai đoạn Mãn tính
Mục tiêu chính
Thiết lập kênh giao tiếp cơ bản. Giúp bệnh nhân biểu đạt các nhu cầu thiết yếu (đau, đói, vệ sinh) và giảm bớt sự hoang mang, lo âu.
Tối đa hóa khả năng giao tiếp xã hội. Giúp bệnh nhân tham gia hội thoại, quay lại công việc hoặc sinh hoạt cộng đồng.
Can thiệp
- Đánh giá sớm tình trạng thất ngôn (Aphasia) hay rối loạn vận ngôn (Dysarthria)
- Khuyến khích bệnh nhân phát âm các từ đơn giản.
- Sử dụng giao tiếp phi ngôn ngữ (cử chỉ, bảng hình ảnh) nếu lời nói bị hạn chế nghiêm trọng
- Các bài tập ngôn ngữ nâng cao: Đặt câu, kể chuyện, hội thoại.
-Tập trung vào chiến lược bù trừ và giao tiếp thay thế nếu ngôn ngữ không hồi phục hoàn toàn
- Tham gia các nhóm giao tiếp hoặc câu lạc bộ người bệnh để tăng cường tương tác xã hội.
3. Phục hồi chức năng Nuốt
Đặc điểm
Giai đoạn Cấp tính
Giai đoạn Mãn tính
Mục tiêu chính
Đảm bảo an toàn tính mạng & Dinh dưỡng. Ngăn ngừa tuyệt đối viêm phổi hít và đảm bảo đủ năng lượng nuôi dưỡng cơ thể
Độc lập trong ăn uống. Giúp bệnh nhân ăn uống an toàn tại nhà, thưởng thức bữa ăn và hòa nhập bữa cơm gia đình.
Can thiệp
- Đánh giá nguy cơ hít sặc ngay lập tức. Có thể cần đặt sonde dạ dày (nuôi ăn qua ống) nếu phản xạ nuốt quá kém hoặc mất
- Tập các bài tập kích thích phản xạ nuốt cơ bản
- Chăm sóc vệ sinh răng miệng kỹ lưỡng để tránh nhiễm khuẩn
- Cai ống sonde dạ dày (tập ăn đường miệng trở lại) nếu điều kiện cho phép
- Điều chỉnh chế độ ăn: Thay đổi độ đặc/lỏng của thức ăn (làm sệt, xay nhuyễn) để dễ nuốt
- Hướng dẫn kỹ thuật ăn an toàn: Tư thế ngồi thẳng, gập đầu khi nuốt
Tóm lại:
Giai đoạn cấp: - Giữ an toàn, ngừa biến chứng, kích hoạt sớm.
Giai đoạn mãn: - Tập luyện chức năng cao, thích nghi cuộc sống, sử dụng dụng cụ hỗ trợ để độc lập tối đa
