Nguyên nhân chảy máu mũi

(Trở về mục nội dung gốc: )

Nguyên nhân gây chảy máu mũi rất đa dạng, có thể được phân loại thành các nhóm chính sau:

2.3.1    Các nguyên nhân tại chỗ thường gặp:

Chấn thương (ngoáy mũi, xì mũi mạnh): Ngoáy mũi là nguyên nhân phổ biến, đặc biệt ở trẻ em, gây tổn thương niêm mạc mũi mỏng manh tại vùng Little (đám rối Kiesselbach) ¹. Xì mũi mạnh, nhất là khi bị cảm lạnh hoặc dị ứng, cũng có thể dẫn đến chảy máu do tăng áp lực đột ngột ¹.
Khô niêm mạc mũi (yếu tố môi trường): Độ ẩm không khí thấp (mùa đông, phòng điều hòa, vùng khí hậu khô) khiến niêm mạc mũi bị khô, nứt nẻ và dễ chảy máu ¹,¹⁶.
Viêm (viêm mũi, viêm xoang): Các tình trạng viêm mũi dị ứng, viêm mũi không dị ứng, viêm xoang cấp hoặc mạn tính gây phù nề và sung huyết niêm mạc, khiến các mạch máu trở nên dễ vỡ hơn ¹. Nhiễm trùng tại chỗ (ví dụ: viêm tiền đình mũi do tụ cầu) cũng là một nguyên nhân thường gặp ở trẻ em.
Thuốc xịt mũi tại chỗ: Việc sử dụng kéo dài hoặc không đúng cách các loại thuốc xịt mũi (như corticosteroid, thuốc co mạch, kháng histamine) có thể gây kích ứng, khô và teo niêm mạc, dẫn đến chảy máu ¹,⁵. Đặc biệt, việc xịt thuốc trực tiếp vào vách ngăn mũi làm tăng nguy cơ này.

2.3.2    Các nguyên nhân tại chỗ ít gặp:

Bất thường cấu trúc vách ngăn (lệch, gai, thủng): Lệch hoặc gai vách ngăn làm thay đổi luồng khí trong mũi, gây khô và hình thành vảy ở một số vùng niêm mạc, dẫn đến chảy máu tái phát ¹. Thủng vách ngăn (do chấn thương, phẫu thuật, bệnh lý, lạm dụng cocaine) cũng là một yếu tố thường gây chảy máu do sự hình thành vảy và nhiễm trùng ².
Dị vật: Thường gặp ở trẻ em, dị vật có thể gây kích ứng, viêm và chảy máu, thường kèm theo chảy mũi một bên có mùi hôi ¹.
Khối u mũi xoang và vòm họng (lành tính và ác tính):
o    Lành tính: Polyp mũi xuất huyết, u mạch máu, u nhú đảo ngược...
o    Ác tính: Carcinoma tế bào vảy, carcinoma tuyến, u lympho, melanoma...
o    U xơ mạch vòm mũi họng (Juvenile Nasopharyngeal Angiofibroma - JNA): Đây là khối u lành tính nhưng giàu mạch máu, có khả năng xâm lấn tại chỗ, thường gặp ở nam giới tuổi thiếu niên. Biểu hiện lâm sàng bao gồm chảy máu mũi tái phát, nặng và nghẹt mũi một bên ¹⁸.
o    Lưu ý: Chảy máu mũi một bên, tái phát, kèm theo nghẹt mũi, đau mặt, hoặc các triệu chứng thần kinh sọ cần gợi ý đến khả năng có khối u ¹,¹⁰.
Dị dạng mạch máu: Bệnh giãn mao mạch xuất huyết di truyền (Hereditary Hemorrhagic Telangiectasia - HHT, còn gọi là bệnh Osler-Weber-Rendu) là một bệnh di truyền trội gây hình thành các mạch máu bất thường (giãn mao mạch) trên da và niêm mạc, bao gồm cả niêm mạc mũi, dẫn đến chảy máu mũi tái phát, thường có xu hướng nặng dần theo tuổi ¹,¹⁷.

2.3.3    Các nguyên nhân toàn thân:

Rối loạn đông máu:
o    Di truyền: Bao gồm bệnh Hemophilia (thiếu yếu tố VIII hoặc IX), bệnh von Willebrand (thiếu hoặc bất thường yếu tố von Willebrand), và các rối loạn chức năng tiểu cầu khác... ¹
o    Mắc phải: Gồm giảm tiểu cầu (do thuốc, nhiễm trùng, bệnh tự miễn, bệnh lý huyết học...), bệnh gan (dẫn đến giảm tổng hợp yếu tố đông máu), bệnh thận mạn tính, đông máu nội mạch lan tỏa (DIC)... ¹,²
Nguyên nhân do thuốc:
o    Thuốc chống đông: Warfarin, Heparin, các thuốc chống đông đường uống thế hệ mới (DOACs) ¹.
o    Thuốc kháng tiểu cầu: Aspirin, Clopidogrel ¹.
o    Thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs): Ibuprofen, Naproxen... có thể ảnh hưởng đến chức năng tiểu cầu ¹.
o    Các thuốc khác: Một số thuốc hóa trị, các sản phẩm thảo dược (Ginkgo biloba, tỏi, dầu cá...).
Tăng huyết áp: Mặc dù không phải là nguyên nhân trực tiếp gây chảy máu mũi, nhưng huyết áp cao có thể làm mạch máu xơ cứng, kém đàn hồi và khiến tình trạng chảy máu kéo dài, khó cầm hơn, đặc biệt là đối với chảy máu mũi sau ¹.
Bệnh lý hệ thống khác: Bao gồm bệnh bạch cầu (Leukemia) ¹, suy gan ², suy thận mạn tính, nhiễm HIV (đặc biệt khi có suy giảm miễn dịch nặng hoặc rối loạn đông máu kèm theo) ⁵, và các bệnh lý mạch máu tự miễn (viêm mạch)...
Các yếu tố khác: Lạm dụng rượu (ảnh hưởng đến chức năng gan và tiểu cầu) ¹, sử dụng cocaine (gây co mạch mạnh và tổn thương niêm mạc) ¹, thay đổi nội tiết tố (ví dụ: trong thai kỳ) ⁵, gắng sức, thay đổi áp suất môi trường...
Bảng 1: Tổng hợp các nguyên nhân chảy máu mũi