|
Bình thường trong dịch màng bụng có một số tế bào của lá phúc mạc (mesothelial cell), được một số phòng xét nghiệm tính gộp chung vào các tế bào bạch cầu và gọi chung là các tế bào bạch cầu, tuy nhiên lợi ích của việc xác định chỉ số này vẫn còn đang tranh cải.6
Chỉ số bạch cầu dịch màng bụng không biến chứng trong bệnh xơ gan thường nhỏ hơn 500 con/mm3 8. Thuốc lợi tiểu có thể làm thay đổi nồng độ bạch cầu dịch màng bụng lên trên 1000 con/mm3. Vì vậy, trước khi chẩn đoán một bệnh có tăng bạch cầu do dùng thuốc lợi tiểu thì phải có tiền sử dùng thuốc lợi tiểu, có kết quả bạch cầu dịch màng bụng trước đó bình thường, thành phần lympho chiếm đa số, và người bệnh không có biểu hiện lâm sàng nào nghi ngờ (sốt, đau bụng…). Đây cũng là lý do giới hạn khả năng ứng dụng của chỉ số bạch cầu dịch màng bụng trên lâm sàng.
Giới hạn trên của bạch cầu đa nhân dịch báng đơn thuần là 250 con/mm3 8. Do vòng đời của các bạch cầu đa nhân tương đối ngắn vì vậy chỉ số này phản ánh kịp thời và chính xác các thay đổi trong dịch màng bụng ngay cả khi đã sử dụng thuốc lợi tiểu6. Ta có thể lấy điểm cắt 250 con bạch cầu đa nhân trong một mm3 dịch màng bụng làm giới hạn bình thường ngay cả khi người bệnh đã sử dụng thuốc lợi tiểu.
Quá trình viêm làm thay đổi thành phần và số lượng bạch cầu trong dịch màng bụng. Bình thường bạch cầu đa nhân chiếm 10% và lympho chiếm đa số công thức bạch cầu dịch màng bụng. Tùy theo nguyên nhân mà thành phần tế bào có thay đổi đặc hiệu như trong nhiễm trùng dịch báng nguyên phát thì bạch cầu đa nhân chiếm ưu thế trên 70% công thức bạch cầu. Đối ngược lại là trong trường hợp bị ung thư hay lao màng bụng thì tế bào lympho chiếm ưu thế trong công thức bạch cầu7. Vì vậy việc khảo sát tế bào dịch màng bụng giúp các nhà lâm sàng trong chẩn đoán, theo dõi người bệnh được tốt hơn.
Một vài trường hợp bị chạm mạch trong quá trình chọc hút dịch báng, máu lẫn vào làm thay đổi số lượng và tỷ lệ từng thành phần của tế bào dịch màng bụng. Vì vậy để đánh giá đúng, phải điều chỉnh lại theo công thức với tương ứng 250 hồng cầu sẽ có một bạch cầu có nguồn gốc từ máu9.
Bạch cầu Điều chỉnh = Bạch cầu đo – Hồng cầu/2509
Tuy nhiên, nếu sự thoát mạch này đã diễn ra lâu, các tế bào bạch cầu đa nhân bị phân hủy làm cho công thức điều chỉnh có thể bị âm tính, làm sai lệch kết quả. Nếu số lượng tế bào bạch cầu đa nhân sau khi điều chỉnh lớn hơn 250 con/mm3 thì có thể kết luận người bệnh bị nhiễm trùng dịch báng.
|
