Các nguyên nhân gây tiểu máu rất đa dạng, việc chẩn đoán phân biệt cần dựa trên các yếu tố sau:
2.6.1. Tuổi:
- Trẻ em: Nhiễm trùng tiểu (UTI), viêm cầu thận sau nhiễm liên cầu, tăng calci niệu vô căn, bất thường cấu trúc bẩm sinh, chấn thương.
- Người trẻ: Nhiễm trùng tiểu (đặc biệt là nữ), sỏi tiết niệu, viêm cầu thận (ví dụ: bệnh thận IgA).
- Người trung niên và lớn tuổi: Nguy cơ bệnh lý ác tính tăng (ung thư bàng quang, thận, tuyến tiền liệt), phì đại tuyến tiền liệt lành tính (BPH) ở nam giới, sỏi tiết niệu, nhiễm trùng tiểu.
2.6.2. Giới tính:
- Nữ: Nhiễm trùng tiểu thường gặp hơn, cần loại trừ chảy máu do kinh nguyệt hoặc từ đường sinh dục.
- Nam: Phì đại tuyến tiền liệt lành tính (BPH), ung thư tuyến tiền liệt là các nguyên nhân cần xem xét ở người lớn tuổi.
2.6.3. Đặc điểm lâm sàng:
- Tiểu máu kèm đau: Thường do nhiễm trùng tiểu, sỏi tiết niệu.
- Tiểu máu không đau: Là dấu hiệu cảnh báo ung thư, đặc biệt là tiểu máu đại thể ở người lớn tuổi. Cũng có thể gặp trong bệnh cầu thận, phì đại tuyến tiền liệt lành tính (BPH).
- Tiểu máu kèm triệu chứng đường tiểu dưới: Nhiễm trùng tiểu, phì đại tuyến tiền liệt lành tính (BPH), viêm bàng quang.
- Tiểu máu kèm đau hông lưng: Sỏi thận, viêm bể thận.
- Tiểu máu kèm phù và tăng huyết áp: Bệnh cầu thận.
2.6.4. Yếu tố nguy cơ:
- Hút thuốc lá, tiếp xúc hóa chất, tiền sử gia đình có bệnh lý tiết niệu, xạ trị vùng chậu, sử dụng thuốc chống đông máu,... làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý cụ thể (đặc biệt là ung thư).
- Phẫu thuật cắt đốt nội soi tuyến tiền liệt (TURP) hoặc các phương pháp can thiệp ít xâm lấn khác nếu triệu chứng nặng hoặc có biến chứng.
2.7.4. Viêm cầu thận:
- Điều trị tùy thuộc vào loại viêm cầu thận (cần sinh thiết thận để chẩn đoán xác định).
- Có thể bao gồm thuốc ức chế miễn dịch (ví dụ: corticosteroid, cyclophosphamide), thuốc hạ huyết áp (ví dụ: ức chế men chuyển/chẹn thụ thể angiotensin), lợi tiểu, kiểm soát chế độ ăn (hạn chế muối, đạm).
- Cần được quản lý bởi chuyên khoa Thận học.
2.7.5. Ung thư đường tiết niệu:
- Điều trị phụ thuộc vào loại ung thư, giai đoạn, vị trí và tình trạng chung của bệnh nhân.
- Các phương pháp chính: Phẫu thuật (cắt bỏ khối u, cắt thận, cắt bàng quang,...), hóa trị, xạ trị, liệu pháp miễn dịch, liệu pháp nhắm trúng đích.
- Cần được quản lý bởi chuyên khoa Tiết niệu và Ung bướu.