Xẹp các thùy phổi trái có thể gây ra những bất thường trên X-quang ngực tinh tế và đôi khi khó nhận diện. Tuy nhiên, việc đánh giá các bất thường này có thể thực hiện được bằng cách áp dụng các nguyên tắc X-quang cơ bản và phân tích sự thay đổi trong mối tương quan giữa các thùy phổi với các cấu trúc lân cận. Nắm vững cơ chế và vị trí xẹp giúp các bác sĩ lâm sàng giảm thiểu nguy cơ bỏ sót hoặc chẩn đoán sai các tổn thương này.
Xẹp thùy dưới
Thùy dưới phổi trái tiếp giáp với vòm hoành trái. Khi xẹp, thùy này thường co kéo vào trong, xuống dưới và ra sau tim. Trên phim X-quang ngực thẳng, hình ảnh điển hình là một vùng mờ hình tam giác nằm sau và bên trái tim. Dấu hiệu đặc trưng bao gồm sự mất ranh giới rõ nét giữa mô mềm và khí ở bờ trong vòm hoành trái (dấu hiệu bóng mờ hay silhouette sign), làm cho đường viền của vòm hoành trở nên khó xác định. Sự giảm thể tích phổi cũng có thể gây ra tình trạng rốn phổi trái di chuyển xuống dưới và hẹp các khoảng liên sườn.
Xẹp thùy trên
Xẹp thùy trên phổi trái có thể khó nhận diện trên X-quang ngực và là dạng xẹp dễ bị hiểu sai nhất. Thùy trên phổi trái trải dài từ đỉnh phổi đến bờ trái của tim, bao gồm cả thùy lưỡi. Khi xẹp, thùy này thường co kéo lên trên, ra trước và vào trong, tạo ra hình ảnh mờ đục lan tỏa ở nửa trên phổi trái, đôi khi có dạng "màn che" (veil-like opacity). Trên phim X-quang ngực thẳng, cung động mạch chủ thường bị che khuất một phần hoặc toàn bộ (dấu hiệu bóng mờ). Dấu hiệu "Luftsichel" (dấu hiệu lưỡi hái không khí) là một đặc điểm quan trọng, được hình thành do sự thoát vị của thùy dưới phổi trái bị giãn phồng (hyperinflated LLL) vào khoảng không gian giữa cung động mạch chủ và thùy trên phổi trái bị xẹp, tạo thành một vùng sáng hình lưỡi liềm. Các dấu hiệu giảm thể tích phổi khác bao gồm hẹp các khoảng liên sườn cùng bên và sự nâng cao của vòm hoành trái. Xẹp thùy trên phổi trái thường do tắc nghẽn phế quản, trong đó ung thư biểu mô (carcinoma) ở rốn phổi là một nguyên nhân phổ biến. Tình trạng này có thể được phát hiện trên phim X-quang ngực, như minh họa trong các hình ảnh dưới đây.
