Câu hỏi: Nghiên cứu dùng thiết kế superiority test (H₀: μA = μB) nhưng kết luận "hai thuốc tương đương". Sai ở đâu?

A. Superiority test chỉ kiểm tra A > B hoặc A < B — không thể kết luận A = B

B. Kết luận tương đương cần non-inferiority hoặc equivalence design với margin (Δ) xác định trước

C. Khi p > 0.05, chỉ nói "không đủ bằng chứng để bác bỏ H₀", không nói "H₀ đúng"

D. Cả 3 đáp án trên đều đúng

✅ Đáp án: D — Cả 3 đáp án trên

Giải thích chi tiết:

Superiority test được thiết kế để kiểm tra xem một can thiệp có tốt hơn can thiệp kia không (H₁: μA ≠ μB). Khi kết quả p > 0.05, chúng ta không thể bác bỏ giả thuyết vô hiệu (H₀: μA = μB). Nhưng không bác bỏ H₀ không đồng nghĩa với chấp nhận H₀.

Nguyên lý thống kê nền tảng: "Absence of evidence is not evidence of absence." (Altman & Bland, 1995). Để kết luận hai thuốc tương đương, cần một thiết kế hoàn toàn khác:

• Equivalence trial: Kiểm tra xem hai thuốc có nằm trong một khoảng tương đương (equivalence margin ±Δ) đã định trước không.
• Non-inferiority trial: Kiểm tra xem thuốc mới không kém hơn thuốc cũ quá một ngưỡng Δ (non-inferiority margin).

Margin Δ phải được xác định trước dựa trên ý nghĩa lâm sàng, không phải hậu hoc từ dữ liệu.

🩺 Clinical Impact

Kết luận sai "hai thuốc tương đương" từ superiority test có thể dẫn đến việc thay thế một thuốc đã chứng minh hiệu quả bằng thuốc generic kém hơn. Trong lĩnh vực tim mạch, một khác biệt nhỏ về HA (2-3 mmHg) có thể ảnh hưởng đến hàng chục ngàn biến cố tim mạch ở cấp độ dân số. Quyết định sai dựa trên bằng chứng yếu có thể gây hại cho hàng nghìn bệnh nhân.