Hình 1. Đường cong ROC của PSA với AUC = 0.82. Đường chấm chéo = đường vô dụng (AUC=0.50).

Hình 2. So sánh độ nhạy (Se) và độ đặc hiệu (Sp) giữa các ngưỡng PSA.

Diễn giải kết quả

1. AUC = 0.82: PSA có khả năng phân biệt ung thư / không ung thư ở mức tốt. AUC > 0.80 cho thấy PSA là một xét nghiệm chẩn đoán có giá trị, nhưng không hoàn hảo.
2. Ngưỡng >4 (Se=0.80, Sp=0.70): Phát hiện được 80% ung thư nhưng 30% người không ung thư có PSA >4 — tỷ lệ dương tính giả cao. Youden J = 0.50 là cao nhất trong 3 ngưỡng, cho thấy đây là ngưỡng cân bằng nhất.
3. Ngưỡng >10 (Se=0.40, Sp=0.95): Rất đặc hiệu (95% người không ung thư có PSA ≤10) nhưng bỏ sót đến 60% ung thư — không phù hợp cho tầm soát.
4. PPV thấp (22.9% ở ngưỡng >4): Trong tầm soát cộng đồng với prevalence 10%, chỉ 1/4 người có PSA >4 thực sự có ung thư. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của các xét nghiệm bổ trợ (PSA tự do, PCA3, MRI tuyến tiền liệt).

⚠️ Sai lầm thường gặp

"PSA bình thường = không có ung thư." Sai! Ở ngưỡng >4, FN = 20/100 = 20% ung thư có PSA ≤4. Đây gọi là ung thư tiền liệt tuyến PSA âm tính — thường gặp ở ung thư giai đoạn rất sớm hoặc ung thư biệt hóa kém không sản xuất PSA.