Khó nuốt (dysphagia) là một triệu chứng cơ năng, biểu hiện sự suy giảm hoặc biến đổi trong cơ chế nuốt, khiến việc vận chuyển thức ăn hoặc chất lỏng từ khoang miệng qua hầu họng và thực quản vào dạ dày trở nên khó khăn. [3] Đây là cảm giác chủ quan của người bệnh về sự cản trở trong quá trình nuốt. [1]
Cần phân biệt khó nuốt với loạn cảm giác họng (globus pharyngeus) – cảm giác vướng nghẹn, bóp nghẹt hoặc như có dị vật ở cổ họng, thường tăng lên khi nuốt khan hoặc khi nghỉ ngơi, nhưng không ảnh hưởng hoặc thậm chí giảm đi khi nuốt thức ăn, nước uống. [4]
Khó nuốt có thể là biểu hiện của nhiều bệnh lý khác nhau, từ các tổn thương thực thể tại chỗ thuộc đường tiêu hóa trên đến các bệnh lý hệ thống (thần kinh, cơ, nội tiết, chuyển hóa). [5] Các biến chứng nghiêm trọng của tình trạng này bao gồm suy dinh dưỡng, mất nước, viêm phổi hít, suy giảm chất lượng cuộc sống, thậm chí dẫn đến tử vong. Triệu chứng sụt cân đi kèm với khó nuốt là một dấu hiệu cảnh báo quan trọng cần được khảo sát và chẩn đoán khẩn trương. [1]
Hít sặc (aspiration) là tình trạng thức ăn, chất lỏng hoặc dịch tiết đi qua khe thanh môn vào đường hô hấp dưới (dưới mức hai dây thanh). [2] Hít sặc có thể biểu hiện rõ ràng trên lâm sàng (gây ho sặc sụa, khó thở) hoặc xảy ra thầm lặng (silent aspiration - không có triệu chứng cảnh báo rõ rệt), đặc biệt nguy hiểm do nguy cơ cao dẫn đến viêm phổi hít.