Tổng quan

(Trở về mục nội dung gốc: )

1. Định nghĩa

Liệt mặt (Facial palsy) là tình trạng yếu hoặc liệt một phần hay toàn bộ các cơ biểu cảm ở một bên mặt, phát sinh do tổn thương dây thần kinh sọ số VII (dây thần kinh mặt) hoặc các cấu trúc liên quan trên đường đi của dây thần kinh này.

1. Giải phẫu

Về mặt giải phẫu, dây thần kinh sọ số VII (dây thần kinh mặt) có nguồn gốc từ nhân dây thần kinh mặt nằm trong cầu não. Từ nhân này, dây thần kinh đi vào ống tai trong, đồng hành cùng dây thần kinh sọ số VIII (dây thần kinh tiền đình-ốc tai). Sau khi đi qua hạch gối, dây thần kinh mặt chạy trong ống Fallop (ống thần kinh mặt) qua tai giữa, ngay phía trên cửa sổ bầu dục. Tiếp đó, dây thần kinh đi xuống, chi phối cơ bàn đạp, trước khi thoát ra khỏi xương thái dương qua lỗ châm chũm. Khi đi vào tuyến mang tai, dây thần kinh mặt phân chia thành năm nhánh chính (thái dương, gò má, má, bờ hàm dưới, cổ) để chi phối các cơ biểu cảm vùng mặt. Ngoài ra, trong tai giữa, dây thần kinh mặt còn mang các sợi chi phối tuyến nước bọt hàm dưới và dưới lưỡi, cũng như các sợi vị giác của 2/3 trước lưỡi thông qua thần kinh thừng nhĩ.

1. Dịch tễ

Liệt mặt Bell là dạng phổ biến nhất của liệt mặt ngoại biên cấp tính, với tỷ lệ mắc khoảng 15-30 trường hợp trên 100.000 người mỗi năm. Mặc dù có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng tỷ lệ mắc bệnh cao nhất thường được ghi nhận ở nhóm tuổi từ 15 đến 45. Cả nam và nữ đều có nguy cơ mắc bệnh như nhau. Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ phát triển liệt mặt Bell, bao gồm:

• Nhiễm trùng: Nhiễm trùng virus, đặc biệt là virus herpes simplex (HSV) và virus varicella-zoster (VZV), được cho là những yếu tố kích hoạt phổ biến.
• Bệnh tiểu đường: Bệnh nhân tiểu đường có nguy cơ mắc liệt mặt Bell cao hơn.
• Mang thai: Phụ nữ mang thai, đặc biệt là trong tam cá nguyệt thứ ba hoặc giai đoạn sau sinh, có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.
• Suy giảm miễn dịch: Những đối tượng có hệ thống miễn dịch suy yếu có nguy cơ mắc liệt mặt Bell cao hơn.
• Ảnh hưởng theo mùa: Một số nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc liệt mặt Bell có thể tăng nhẹ vào mùa đông.