|
Các triệu chứng chóng mặt cấp tính có thể thuyên giảm với các thuốc ức chế tiền đình như prochlorperazine, cinnarizine hay các loại thuốc kháng histamine khác. Diazepam (một loại benzodiazepine) cũng có tác dụng làm giảm triệu chứng thông qua cơ chế ức chế tiền đình trung ương và giảm lo âu. Đối với những cơn chóng mặt dữ dội trong giai đoạn cấp, bệnh nhân thường cần nghỉ ngơi tại giường ở tư thế thoải mái nhất để giảm triệu chứng. Có thể cho thuốc đường tiêm bắp hoặc nhét hậu môn nếu bệnh nhân buồn nôn hoặc nôn nhiều không thể dùng thuốc uống.
**Lưu ý quan trọng:** Các thuốc ức chế tiền đình (như kháng histamine, benzodiazepine) chỉ nên được sử dụng trong thời gian ngắn (thường là vài ngày) ở giai đoạn cấp tính để kiểm soát triệu chứng nặng. Việc sử dụng kéo dài các thuốc này (vài tuần hay vài tháng) sẽ cản trở quá trình bù trừ trung ương của hệ tiền đình, làm chậm quá trình hồi phục và có thể dẫn đến chóng mặt mạn tính.
Nếu nguyên nhân chóng mặt là do suy giảm chức năng tiền đình (ví dụ sau viêm dây thần kinh tiền đình), việc sử dụng kéo dài các thuốc ức chế tiền đình có thể làm chậm quá trình bù trừ của não bộ. Tình trạng này đặc biệt cần lưu ý ở người lớn tuổi (do khả năng bù trừ kém hơn), trong bệnh Menière hai bên, hoặc sau tổn thương tiền đình do thuốc gây độc. Các bài tập phục hồi chức năng tiền đình (Vestibular Rehabilitation Therapy - VRT), bao gồm các bài tập quay đầu và mắt theo từng cấp độ, được thiết kế để tăng nhanh phản ứng bù trừ trung ương, là phương pháp điều trị rất hữu ích cho bệnh nhân. Những bài tập này nên được hướng dẫn và giám sát bởi những nhà vật lý trị liệu đã qua huấn luyện đặc biệt.
2.4.1 Thuốc Kháng Histamin (ức chế tiền đình):
- Tác dụng: Ngăn chặn tín hiệu gây chóng mặt đến não, giảm buồn nôn, nôn ói và có tác dụng ức chế hệ tiền đình trung ương.
- Ví dụ: Cinnarizine, Dimenhydrinate, Promethazine, Meclizine, Diphenhydramine.
- Lưu ý: Có thể gây buồn ngủ, cần thận trọng khi lái xe hoặc vận hành máy móc. Nên dùng trong thời gian ngắn ở giai đoạn cấp.
2.4.2 Thuốc Kháng Cholinergic:
- Tác dụng: Ngăn chặn hoạt động của hệ thần kinh phó giao cảm, có tác dụng ức chế tiền đình trung ương và giảm buồn nôn, nôn ói.
- Ví dụ: Scopolamine (thường dùng dưới dạng miếng dán).
- Lưu ý: Có thể gây khô miệng, táo bón, giảm thị lực (mờ mắt), bí tiểu.
2.4.3 Thuốc Chống Nôn:
- Tác dụng: Giảm buồn nôn, nôn ói, đặc biệt hữu ích khi chóng mặt kèm theo nôn nhiều.
- Ví dụ: Meclizine, Metoclopramide, Promethazine, Ondansetron.
- Lưu ý: Có thể gây buồn ngủ (đặc biệt Promethazine, Meclizine), cần thận trọng khi lái xe hoặc vận hành máy móc. Metoclopramide có thể gây các triệu chứng ngoại tháp.
2.4.4 Thuốc An Thần (Benzodiazepine):
- Tác dụng: Giảm căng thẳng, lo âu, giúp thư giãn hệ thần kinh trung ương và có tác dụng ức chế tiền đình trung ương mạnh, giảm chóng mặt cấp tính.
- Ví dụ: Diazepam, Lorazepam.
- Lưu ý: Có thể gây buồn ngủ, suy giảm nhận thức, nguy cơ phụ thuộc thuốc và hội chứng cai khi dùng kéo dài. Chỉ nên dùng trong thời gian ngắn ở giai đoạn cấp tính.
2.4.5 Thuốc Chẹn Kênh Canxi:
- Tác dụng: Một số thuốc như Flunarizine được sử dụng để ổn định hoạt động của tế bào thần kinh, giảm tần suất và cường độ các cơn chóng mặt, đặc biệt trong bệnh Menière hoặc đau nửa đầu tiền đình.
- Ví dụ: Flunarizine.
- Lưu ý: Có thể gây buồn ngủ, tăng cân, trầm cảm. Cần thận trọng khi sử dụng, đặc biệt ở người có tiền sử trầm cảm.
2.4.6 Thuốc Lợi Tiểu:
- Tác dụng: Giúp giảm tích tụ dịch ở tai trong, kiểm soát triệu chứng chóng mặt, ù tai và giảm thính lực ở người mắc bệnh Ménière.
- Ví dụ: Hydrochlorothiazid, Furosemid, Acetazolamide.
- Lưu ý: Có thể gây rối loạn cân bằng nước - điện giải (hạ kali máu, hạ natri máu), cần theo dõi chặt chẽ và bổ sung điện giải nếu cần.
2.4.7 Thuốc Corticoid:
- Tác dụng: Giảm viêm, kiểm soát triệu chứng chóng mặt do rối loạn tai trong cấp tính như viêm dây thần kinh tiền đình, hoặc trong các đợt cấp của bệnh Ménière (có thể dùng đường toàn thân hoặc tiêm nội nhĩ).
- Ví dụ: Prednisone, Dexamethasone.
- Lưu ý: Có thể gây tăng đường huyết, tăng huyết áp, loét dạ dày, rối loạn giấc ngủ, tăng nhãn áp. Cần sử dụng theo chỉ định của bác sĩ và theo dõi tác dụng phụ.
2.4.8 Acetyl-leucine:
- Tác dụng: Giúp điều trị triệu chứng chóng mặt cấp tính và hỗ trợ quá trình bù trừ tiền đình. Cơ chế chính xác chưa được hiểu rõ hoàn toàn.
- Lưu ý: Có thể gây phát ban, nổi mề đay trên da, khó chịu ở dạ dày. Hiệu quả và tính an toàn cần được đánh giá thêm trong các nghiên cứu lớn hơn.
|
