Từ khóa
gen kháng kháng sinh
plasmid
vi khuẩn đa kháng
lan truyền gen
Cách trích dẫn
Tóm tắt
Đề kháng kháng sinh đang trở thành một khủng hoảng y tế toàn cầu, làm giảm hiệu quả điều trị và tạo ra thách thức lớn đối với sức khỏe cộng đồng. Một nguyên nhân quan trọng thúc đẩy hiện tượng này là sự lan truyền gen kháng kháng sinh giữa các vi khuẩn thông qua di truyền dọc và đặc biệt là di truyền ngang. Các yếu tố di truyền như plasmid, transposon và integron giữ vai trò then chốt trong việc mang và phát tán gen kháng, giúp vi khuẩn trao đổi vật liệu di truyền cả trong cùng loài và giữa các loài khác nhau. Ba cơ chế di truyền ngang gồm tiếp hợp, biến nạp và tải nạp cho phép gen kháng lan nhanh, nhất là trong môi trường có mật độ vi khuẩn cao như biofilm, hệ vi sinh đường ruột và cơ sở y tế. Đồng thời, áp lực chọn lọc mạnh từ việc lạm dụng kháng sinh trong điều trị, chăn nuôi và môi trường càng thúc đẩy sự tồn tại và nhân lên của các chủng mang gen kháng. Hệ quả là các chủng vi khuẩn đa kháng xuất hiện ngày càng nhiều, làm tăng nguy cơ bùng phát vi khuẩn đề kháng dẫn đến tăng nguy cơ thất bại điều trị. Việc hiểu rõ cơ chế lan truyền gen kháng là nền tảng để thiết kế các biện pháp kiểm soát và làm chậm quá trình lan rộng đề kháng kháng sinh Abstract Antibiotic resistance is emerging as a global public health crisis, reducing the effectiveness of current treatments and posing major challenges to community health. A key driver of this phenomenon is the dissemination of antibiotic resistance genes among bacteria through vertical gene transfer and, more importantly, horizontal gene transfer. Mobile genetic elements such as plasmids, transposons, and integrons play a central role in carrying and spreading resistance genes, enabling the exchange of genetic material both within and between bacterial species. The three main mechanisms of horizontal gene transfer, namely conjugation, transformation, and transduction, facilitate the rapid spread of resistance genes, particularly in environments with high bacterial density such as biofilms, the gut microbiota, and healthcare settings. In addition, strong selective pressure resulting from the misuse and overuse of antibiotics in clinical practice, animal husbandry, and the environment further promotes the persistence and proliferation of resistant strains. Consequently, multidrug resistant bacteria are increasingly prevalent, leading to a higher risk of outbreaks and treatment failure. Understanding the mechanisms underlying resistance gene dissemination is therefore essential for developing effective control strategies and slowing the spread of antibiotic resistance .Tài liệu tham khảo
Quy định về Giấy phép Công khai cho các Tác phẩm được Xuất bản
1. Tuyên bố chung
Tạp chí [Tên Tạp chí] cam kết thúc đẩy sự phát triển và lan tỏa tri thức khoa học một cách cởi mở nhất. Để thực hiện sứ mệnh này, tất cả các bài viết được xuất bản trên tạp chí đều được phát hành theo các điều khoản của giấy phép công khai Creative Commons (CC).
Việc áp dụng giấy phép này cho phép tác giả giữ bản quyền đối với tác phẩm của mình, đồng thời trao cho cộng đồng quyền tự do sử dụng, chia sẻ và xây dựng dựa trên tác phẩm đó một cách hợp pháp và rõ ràng, góp phần thúc đẩy tối đa hóa tác động của nghiên cứu.
2. Giới thiệu về Giấy phép Creative Commons (CC)
Creative Commons là một tổ chức phi lợi nhuận toàn cầu cung cấp một bộ công cụ pháp lý (giấy phép) tiêu chuẩn, miễn phí để các nhà sáng tạo có thể chia sẻ tác phẩm của mình. Thay vì mô hình "bảo lưu mọi quyền" (All Rights Reserved) truyền thống, giấy phép CC hoạt động theo mô hình "bảo lưu một số quyền" (Some Rights Reserved).
Các giấy phép CC bao gồm các thành tố cốt lõi sau:
-
BY (Ghi công - Attribution): Người dùng phải ghi công (nêu tên) tác giả gốc một cách thích hợp. Đây là điều kiện bắt buộc trong tất cả các giấy phép CC.
-
NC (Phi thương mại - NonCommercial): Người dùng không được sử dụng tác phẩm cho các mục đích thương mại.
-
ND (Không phái sinh - NoDerivatives): Người dùng có thể sao chép và phân phối tác phẩm ở định dạng nguyên bản, nhưng không được phép sửa đổi, phối lại hay tạo ra tác phẩm phái sinh.
-
SA (Chia sẻ tương tự - ShareAlike): Nếu người dùng phối lại, chuyển thể tác phẩm, họ phải phân phối tác phẩm mới của mình dưới cùng một giấy phép với tác phẩm gốc.
3. Các loại giấy phép được áp dụng tại Tạp chí
Tạp chí Y dược học Phạm Ngọc Thạch áp dụng loại
Giấy phép Ghi công Creative Commons 4.0 (CC BY 4.0)
Để khuyến khích để tối đa hóa sự phổ biến và sử dụng lại các công trình khoa học.
-
Người dùng được phép:
-
Chia sẻ: Sao chép và phân phối lại tác phẩm trên bất kỳ phương tiện và định dạng nào.
-
Phối lại: Phối lại, chuyển thể và xây dựng dựa trên tác phẩm cho bất kỳ mục đích nào, kể cả mục đích thương mại.
-
-
Với điều kiện:
-
Phải Ghi công (BY): Bạn phải ghi công tác giả một cách thích hợp, cung cấp một đường dẫn tới giấy phép, và cho biết nếu tác phẩm đã có sự thay đổi.
-
4. Trách nhiệm của Tác giả và Người dùng
-
Đối với Tác giả: Khi nộp bản thảo cho Tạp chí [Tên Tạp chí], tác giả đồng ý rằng nếu bài viết được chấp nhận xuất bản, nó sẽ được phát hành theo giấy phép [Ví dụ: CC BY 4.0] mà tạp chí áp dụng. Tác giả vẫn là người giữ bản quyền gốc.
-
Đối với Người dùng: Người dùng có trách nhiệm kiểm tra và tuân thủ các điều khoản của giấy phép được áp dụng cho mỗi bài viết. Việc ghi công tác giả là yêu cầu bắt buộc và cần được thực hiện đúng cách.
Cách ghi công chuẩn:
Khi sử dụng hoặc trích dẫn lại một tác phẩm, bạn nên ghi công như sau:
"[Tên bài viết]" của [Tên các tác giả], được cấp phép dưới [Tên giấy phép, ví dụ: CC BY 4.0]. Nguồn: Tạp chí [Tên Tạp chí], Tập [X], Số [Y], trang [Z], (Năm xuất bản). DOI: [Link DOI của bài báo].