Thể lâm sàng này đặc trưng bởi triệu chứng ngứa liên quan đến sự phóng thích histamin từ dưỡng bào và các chất trung gian hóa học của phản ứng viêm. Các chất này kích thích các thụ thể thần kinh cảm giác trên da, từ đó lý giải các biểu hiện dị cảm đa dạng của da như: tê, nhột, cảm giác kiến bò, ngứa, rát và đau. Về mặt cơ chế bệnh sinh, thể lâm sàng này được xếp vào nhóm ngứa do kích thích thụ thể (pruritoceptive itch), với histamin là chất trung gian chính. Do đặc điểm này, đây là nhóm ngứa có đáp ứng hiệu quả với các thuốc kháng histamin và thuốc kháng viêm tại chỗ.

Trong bối cảnh viêm tại da, một số biểu hiện tại chỗ có thể đi kèm, bao gồm: rối loạn vận mạch (như ban đỏ, đỏ da, nóng tại chỗ), tăng tính thấm thành mạch (gây phù viêm, sưng) và tổn thương mô da (như loét da, bọng nước, tăng xuất tiết).

Cần lưu ý rằng sang thương da phải có tính chất nguyên phát, phản ánh bệnh lý nguyên phát tại chỗ của da. Các trường hợp chỉ có sang thương da thứ phát sẽ không được xếp vào nhóm lâm sàng này.

Một điểm đáng lưu ý là hầu hết các bệnh lý về da đều có thể gây ngứa. Do đó, chỉ riêng triệu chứng ngứa không cung cấp đủ thông tin để chẩn đoán nguyên nhân cụ thể. Thay vào đó, đặc điểm sang thương da (hình thái, màu sắc, diễn tiến, vị trí), các triệu chứng đi kèm và tiền sử bệnh có giá trị gợi ý chẩn đoán cao hơn. Phương pháp tiếp cận chẩn đoán các bệnh lý về da không thuộc phạm vi của bài viết này. Để có thông tin chi tiết, người đọc nên tham khảo thêm các tài liệu chuyên ngành da liễu. Một số bệnh lý về da thường gây ngứa được liệt kê trong Bảng 1.