1. Run do nguyên nhân tiểu não - tiền đình
Run do tổn thương hệ tiểu não - tiền đình có thể biểu hiện trên lâm sàng dưới các thể: run tư thế, run động tác (run khi cử động) hoặc run chủ ý (run khi đến gần mục tiêu/vị trí chính xác). Trong các trường hợp tổn thương nặng, bệnh nhân có thể xuất hiện tình trạng run cả khi nghỉ. Tần số run thường thấp, dao động trong khoảng 3-4 Hz (chu kỳ/giây), thường đi kèm với hội chứng thất điều (ataxia - rối loạn phối hợp các động tác tự ý) và dấu chứng sai tầm (dysmetria - rối loạn điều hòa biên độ cử động của các nhóm cơ đối vận, biểu hiện bằng việc thực hiện động tác không chính xác trong không gian).
Rối loạn phối hợp vận động được ghi nhận qua tình trạng thất điều dáng đi, mất thăng bằng cơ thể và khó khăn khi xoay người. Bệnh lý xuất hiện khi có tổn thương ở các cơ quan tham gia điều hòa hoạt động tư thế và phối hợp vận động bao gồm tiểu não, hệ tiền đình - ốc tai, hệ cảm giác sâu (cảm giác bản thể) và hệ thống vận nhãn. Các nghiệm pháp lâm sàng đặc thù bao gồm nghiệm pháp bước đi hình sao, nghiệm pháp Romberg dương tính. Đối với rối loạn điều hòa biên độ, nghiệm pháp ngón tay chỉ mũi sẽ ghi nhận tình trạng run và lệch hướng khi ngón tay bệnh nhân tiến gần đến mục tiêu. Việc tiếp cận chẩn đoán trong trường hợp này có thể tham khảo thêm bài tiếp cận bệnh nhân chóng mặt và thăng bằng.
2. Run trung não (Run Holmes - Rubral tremor)
Run Holmes (hay còn gọi là run trung não, run nhân đỏ) là tình trạng bệnh lý phát sinh do tổn thương tại vùng trung não, có thể kèm theo tổn thương phối hợp ở cuống tiểu não trên, chất đen (substantia nigra) và nhân đỏ. Tổn thương tại cấu trúc này gây gián đoạn các đường truyền thần kinh hướng tâm từ tiểu não đến các nhân vận động ở đồi thị (thalamus) và hệ thống ngoại tháp. Biểu hiện run của thể này thường có tần số thấp (từ 3-5 Hz) so với tần số run điển hình của bệnh Parkinson (từ 4-6 Hz). Đặc trưng lâm sàng của run Holmes là sự kết hợp của cả run khi nghỉ, run tư thế và đặc biệt là run động tác tăng lên rõ rệt khi đến gần mục tiêu (run chủ ý).
3. Các nguyên nhân khác
Trong nhóm run chủ ý, bên cạnh nguyên nhân tiểu não - tiền đình, một số bệnh lý thực thể khác cũng có thể gây ra bệnh cảnh tương tự bao gồm: xơ cứng rải rác (multiple sclerosis - MS), đột quỵ não, thoái hóa tiểu não di truyền, hoặc các thể nặng của run vô căn tiến triển thành run chủ ý. Ngoài ra, các bệnh lý chuyển hóa và nhiễm độc như bệnh Wilson (thoái hóa gan - nhân đậu), bệnh não gan, ngộ độc thủy ngân cũng là nguyên nhân cần lưu ý. Một số bệnh lý thần kinh ngoại biên cũng có thể gây ra biểu hiện giống run chủ ý như hội chứng Guillain-Barré, viêm đa dây thần kinh hủy myelin. Mức độ nghiêm trọng của triệu chứng (bao gồm tần số và biên độ run) phụ thuộc vào mức độ yếu cơ và mức độ tổn thương cảm giác sâu của các nhóm cơ liên quan.
