|
-
Tăng bilirubin toàn phần: Gợi ý những nguyên nhân nào?
- Tăng bilirubin toàn phần (cả trực tiếp và gián tiếp đều tăng) có thể do:
- Tăng sản xuất bilirubin: Tan máu (bệnh tan máu bẩm sinh, tan máu tự miễn, sốt rét,...), các bệnh lý gây phá hủy hồng cầu.
- Giảm khả năng liên hợp của gan: Viêm gan cấp, viêm gan mạn, xơ gan, hội chứng Gilbert, hội chứng Crigler-Najjar.
- Tắc nghẽn đường mật: Sỏi mật, viêm đường mật, u đường mật, ung thư đầu tụy,...
-
Tăng bilirubin trực tiếp: Bệnh lý tại gan hay sau gan?
- Tăng bilirubin trực tiếp (bilirubin liên hợp) thường gợi ý bệnh lý tại gan hoặc sau gan (tắc nghẽn đường mật):
- Bệnh lý tại gan: Viêm gan cấp/mạn, xơ gan, tổn thương gan do thuốc, viêm đường mật xơ hóa nguyên phát,...
- Bệnh lý sau gan (tắc mật): Sỏi ống mật chủ, ung thư đường mật, ung thư đầu tụy, viêm tụy mạn gây chèn ép đường mật,...
- Phân biệt bằng siêu âm
-
Tăng bilirubin gián tiếp: Bệnh lý tan máu? Bệnh lý tại gan?
- Tăng bilirubin gián tiếp (bilirubin không liên hợp) thường do:
- Tan máu: Như đã nêu ở trên.
- Bệnh lý tại gan:
- Hội chứng Gilbert: Rối loạn di truyền lành tính, giảm hoạt tính enzyme UGT, thường gây tăng nhẹ bilirubin gián tiếp.
- Hội chứng Crigler-Najjar: Rối loạn di truyền hiếm gặp, thiếu hụt hoàn toàn hoặc gần hoàn toàn enzyme UGT, gây tăng cao bilirubin gián tiếp, có thể gây vàng da nhân não ở trẻ sơ sinh.
- Các nguyên nhân khác: Truyền máu, tiêu khối máu tụ lớn,...
-
Vàng da ở trẻ sơ sinh: Liên quan gì đến bilirubin?
- Vàng da sinh lý:
- Thường gặp ở trẻ sơ sinh, do:
- Tăng sản xuất bilirubin (do đời sống hồng cầu ngắn hơn).
- Giảm khả năng liên hợp bilirubin của gan (do enzyme UGT chưa trưởng thành).
- Tăng tuần hoàn ruột gan (bilirubin được tái hấp thu nhiều hơn).
- Thường xuất hiện sau 24 giờ tuổi, đạt đỉnh vào ngày thứ 3-5 và tự hết sau 1-2 tuần.
- Vàng da bệnh lý:
- Xuất hiện sớm (< 24 giờ tuổi), tăng nhanh, bilirubin cao, kéo dài (> 2 tuần).
- Có thể do tan máu (bất đồng nhóm máu mẹ con), bệnh lý gan mật bẩm sinh, nhiễm trùng,...
- Cần được theo dõi và điều trị kịp thời để tránh biến chứng vàng da nhân não.
|
