Sinh lý bình thường của quá trình tiểu tiện và ảnh hưởng của lão hóa

Quá trình tiểu tiện là một quá trình phức tạp được điều hòa chặt chẽ bởi hệ thần kinh trung ương và ngoại biên.

Pha làm đầy và chứa đựng (Storage Phase):

• Bàng quang giãn nở để chứa nước tiểu, nhờ sự thư giãn của cơ detrusor.
• Cơ thắt niệu đạo trong (internal urethral sphincter) và cơ thắt niệu đạo ngoài (external urethral sphincter) co thắt để duy trì sự đóng kín của niệu đạo.
• Pha này được điều hòa chủ yếu bởi:
  • Hệ thần kinh giao cảm (Sympathetic nervous system): Kích thích các thụ thể beta-3 adrenergic trên cơ detrusor, gây thư giãn cơ detrusor, và kích thích các thụ thể alpha-1 adrenergic trên cơ thắt niệu đạo trong, gây co thắt.
  • Hệ thần kinh thể chất (Somatic nervous system): Thông qua thần kinh thẹn (pudendal nerve), duy trì trương lực co của cơ thắt niệu đạo ngoài.

Pha tống xuất (Voiding Phase):

• Khi bàng quang đạt đến một thể tích nhất định, các thụ thể căng giãn trong thành bàng quang gửi tín hiệu đến trung tâm tiểu tiện ở cầu não (Pontine Micturition Center - PMC).
• Dưới sự kiểm soát tự chủ từ vỏ não, trung tâm tiểu tiện ở cầu não kích hoạt hệ phó giao cảm và ức chế cả hệ giao cảm lẫn hệ thần kinh thể chất.
• Hệ thần kinh phó giao cảm (Parasympathetic nervous system): Kích thích các thụ thể muscarinic (chủ yếu M3) trên cơ detrusor, gây co bóp mạnh.
• Đồng thời, cơ thắt niệu đạo trong và ngoài thư giãn, dẫn đến tống xuất nước tiểu.

Ảnh hưởng của lão hóa đến quá trình tiểu tiện:

• Giảm khả năng kiểm soát ức chế từ vỏ não và dưới vỏ não: Dẫn đến bàng quang tăng hoạt (detrusor overactivity) và các cơn co bóp bàng quang không tự chủ.
• Thay đổi cấu trúc cơ học của bàng quang và niệu đạo:
  • Giảm tính đàn hồi và khả năng co bóp của cơ detrusor do sự thâm nhiễm collagen và xơ hóa.
  • Giảm chức năng của cơ thắt niệu đạo.
  • Giảm dung tích chức năng của bàng quang.
• Ở phụ nữ lớn tuổi: Thiếu hụt estrogen dẫn đến teo niêm mạc niệu đạo và âm đạo, làm suy yếu chức năng của cơ thắt và tăng nguy cơ nhiễm trùng tiết niệu.
• Ở nam giới lớn tuổi:
  • Phì đại tuyến tiền liệt lành tính (Benign Prostatic Hyperplasia - BPH) gây tắc nghẽn đường ra bàng quang.
  • Tăng tần suất tiểu đêm (nocturia) và/hoặc đa niệu ban đêm (nocturnal polyuria) do nhiều yếu tố như thay đổi nhịp sinh học của hormone ADH, suy tim, phù ngoại biên.
• Tăng thể tích nước tiểu tồn lưu sau tiểu (Post-void Residual - PVR): Do giảm khả năng co bóp của detrusor hoặc tắc nghẽn đường ra.
• Giảm khả năng nhịn tiểu: Khó khăn hơn trong việc nhịn tiểu khi có cảm giác mót tiểu.