Herpes zoster, thường được gọi là bệnh zona, là một bệnh phát ban đau đớn do virus Varicella-Zoster gây ra. Đây là cùng một loại virus gây bệnh thủy đậu. Ở người lớn, bệnh zona thường gặp hơn ở những người lớn tuổi do khả năng miễn dịch qua trung gian tế bào suy giảm.
Phát ban zona thường xuất hiện ở một bên cơ thể, biểu hiện bằng các mảng hồng ban, mụn nước và bóng nước gây đau. Phát ban thường khu trú theo khoanh da (dermatome). Trong 10-15% trường hợp, virus có thể ảnh hưởng đến nhánh mắt của dây thần kinh số V (sinh ba), dẫn đến tổn thương giác mạc và mống mắt, có thể gây mù lòa.
Phát ban zona thường kéo dài khoảng 2 tuần và cuối cùng sẽ đóng vảy. Ngay cả sau khi sang thương da lành, bệnh nhân vẫn có thể tiếp tục bị đau kéo dài và rối loạn cảm giác tại vùng tổn thương, được gọi là đau thần kinh sau zona. Tình trạng này rất khó chịu, ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống và khả năng hoạt động của người bệnh.
Điều trị bằng thuốc kháng vi-rút đường toàn thân như valacyclovir, famciclovir hoặc acyclovir được khuyến cáo cho bệnh nhân được chẩn đoán mắc bệnh zona trong vòng 72 giờ kể từ khi khởi phát phát ban. Điều trị sớm giúp giảm đau và rút ngắn thời gian đau thần kinh sau zona.
Đau thần kinh sau zona có thể khó điều trị, nhưng một số loại thuốc đã được chứng minh là có hiệu quả, bao gồm thuốc chống trầm cảm ba vòng (ví dụ: Amitriptyline), thuốc điều hòa thần kinh (ví dụ: gabapentin, pregabalin), carbamazepine, thuốc opioid, lidocain tại chỗ và capsaicin. Việc điều trị thường kéo dài do di chứng phục hồi chậm và không hoàn toàn.