🎭 Vai trò của bạn

Bạn là nhà nghiên cứu trẻ tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh

Bạn muốn thực hiện một thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng (RCT) so sánh hiệu quả của thuốc hạ áp mới (Thuốc B) so với thuốc chuẩn (Thuốc A — Enalapril 10 mg) trên bệnh nhân tăng huyết áp. Outcome chính là huyết áp tâm thu (SBP) sau 12 tuần điều trị.

Bạn có ngân sách hạn chế — chỉ đủ để tuyển 200 bệnh nhân. Bạn đến gặp nhà thống kê học của bệnh viện, và cuộc đối thoại diễn ra như sau:

Nhà thống kê: "Anh muốn phát hiện khác biệt huyết áp bao nhiêu giữa 2 nhóm?"
Bạn: "Ừm... tôi nghĩ là cứ thấy khác biệt là được?"
Nhà thống kê: "Mức α anh chọn là bao nhiêu? 0.05? Power mong muốn? 0.80? Effect size? Độ lệch chuẩn (SD) của huyết áp trong quần thể này là bao nhiêu?"
Bạn: "..."

Bạn nhận ra mình hoàn toàn không biết trả lời những câu hỏi này. Đây là vấn đề mà hầu hết các nhà nghiên cứu trẻ đều gặp phải khi bắt đầu thiết kế nghiên cứu.

⚠️ Tình huống thực tế

Theo một khảo sát năm 2023 trên 500 đề cương nghiên cứu tại Việt Nam, hơn 60% không có tính toán cỡ mẫu hoặc tính toán sai. Hậu quả: nghiên cứu thiếu power → kết luận sai lầm (false negative), hoặc nghiên cứu thừa mẫu → lãng phí nguồn lực. Cả hai đều phi đạo đức vì liên quan đến bệnh nhân.