Tổn thương trung thất giữa (Visceral compartment)

Trung thất giữa chứa tim, các mạch máu lớn, khí quản, phế quản gốc, thực quản và nhiều hạch bạch huyết. Các tổn thương ở vùng này thường liên quan đến các cấu trúc đó.
●    Chẩn đoán phân biệt chính:

• ○    Hạch bạch huyết to (Lymphadenopathy): Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây khối ở trung thất giữa.3 Hạch to có thể do nhiều nguyên nhân:
  • ■    Viêm/Nhiễm trùng: Lao (thường gây hạch rốn phổi một bên hoặc hai bên, có thể vôi hóa sau này), sarcoidosis (thường gây hạch rốn phổi hai bên đối xứng và hạch cạnh khí quản phải – được gọi là dấu hiệu 1-2-3 hoặc Garland triad), các nhiễm nấm, hoặc viêm phổi.
  • ■    Ung thư: U lympho (Hodgkin và không Hodgkin), di căn từ ung thư phổi hoặc các ung thư khác (vú, tiêu hóa).
  • ■    Trên X-quang, hạch to biểu hiện bằng sự phì đại, không đều của rốn phổi, hoặc các khối mờ ở vị trí cạnh khí quản, dưới carina.
• ○    Nang phế quản (Bronchogenic cyst): Là một dị tật bẩm sinh, thường đơn độc, có bờ rõ, hình tròn hoặc bầu dục, nằm gần khí quản hoặc các phế quản lớn, phổ biến nhất là ở vùng dưới carina.3 Trên X-quang, chúng thường có đậm độ đồng nhất. Các nang bẩm sinh (nang phế quản, nang màng ngoài tim) thường có bờ rất rõ và hình dạng tròn đều do chúng phát triển từ từ và không có tính chất xâm lấn. Điều này giúp phân biệt chúng với các tổn thương ác tính thường có bờ không đều hoặc xâm lấn.
• ○    Nang màng ngoài tim (Pericardial cyst): Cũng là một dị tật bẩm sinh, thường nằm ở góc tâm hoành phải (tiếp xúc với tim và cơ hoành), có bờ rõ, hình tròn hoặc bầu dục.3
• ○    Phình động mạch chủ hoặc động mạch phổi: Gây giãn rộng bóng của các mạch máu lớn tương ứng.3 Dấu hiệu hội tụ rốn phổi có thể hữu ích để phân biệt với khối u.
• ○    U thực quản hoặc các bệnh lý thực quản khác (ví dụ: túi thừa lớn, achalasia): Có thể gây ra bóng mờ ở trung thất giữa hoặc sau, thường kèm theo triệu chứng nuốt khó.3 Phim X-quang nghiêng hoặc có uống baryt sẽ giúp đánh giá tốt hơn.
• ○    Thoát vị khe hoành (Hiatal hernia): Một phần dạ dày chui lên lồng ngực qua khe thực quản của cơ hoành, tạo bóng mờ sau tim, có thể chứa mức khí-dịch.57

●    Đặc điểm X-quang gợi ý tổn thương trung thất giữa:

• ○    Khối mờ có liên quan mật thiết đến bóng tim, khí quản, phế quản, thực quản, hoặc các mạch máu lớn.
• ○    Có thể làm thay đổi các đường bờ trung thất bình thường ở vùng giữa.
• ○    Dấu hiệu che lấp rốn phổi có thể dương tính nếu tổn thương nằm tại rốn phổi.