Tổn thương trung thất sau (Paravertebral compartment)

Trung thất sau là khoang nằm sau tim và trước cột sống, chứa các dây thần kinh, chuỗi hạch giao cảm, thực quản (phần thấp), động mạch chủ xuống, và các cấu trúc cạnh cột sống.
●    Chẩn đoán phân biệt chính:

• ○    U thần kinh (Neurogenic tumors): Đây là loại u phổ biến nhất ở trung thất sau, chiếm đa số các khối u ở vùng này.3 Các loại thường gặp bao gồm u bao rễ thần kinh (schwannoma, neurofibroma) và u hạch thần kinh (ganglioneuroma, ganglioneuroblastoma, neuroblastoma – thường gặp ở trẻ em). Trên X-quang, chúng thường là các khối mờ tròn hoặc bầu dục, bờ rõ, nằm ở một hoặc hai bên rãnh cột sống-sườn. Các khối u này có thể phát triển qua lỗ gian đốt sống vào ống sống (dạng "quả tạ" - dumbbell tumor), gây triệu chứng thần kinh. Các khối u thần kinh ở trung thất sau, mặc dù thường lành tính, nhưng có thể gây triệu chứng do chèn ép rễ thần kinh hoặc tủy sống. Do đó, việc phát hiện sớm và đánh giá mối liên quan với ống sống (thường bằng MRI) là rất quan trọng.
• ○    Nang ống tiêu hóa trước (Foregut duplication cysts): Bao gồm nang thực quản và nang thần kinh ruột (neurenteric cyst), là các dị tật bẩm sinh.59 Chúng có hình ảnh tương tự nang phế quản (bờ rõ, tròn, đậm độ đồng nhất) nhưng nằm ở vị trí sau hơn, gần thực quản hoặc cột sống. Nang thần kinh ruột có thể liên quan đến bất thường cột sống.
• ○    Thoát vị (Hernia): Thoát vị Bochdalek (qua lỗ sau-bên của cơ hoành, thường bên trái) hoặc thoát vị khe hoành lớn có thể biểu hiện như một khối ở trung thất sau dưới, có thể chứa các quai ruột hoặc dạ dày chứa khí.57
• ○    Bệnh lý cột sống (Abnormalities of the thoracic spine): Viêm đốt sống đĩa đệm, u xương cột sống (nguyên phát hoặc di căn), hoặc các khối máu tụ cạnh cột sống do chấn thương có thể tạo ra hình ảnh khối mờ ở trung thất sau.
• ○    Tạo máu ngoài tủy (Extramedullary hematopoiesis): Ở những bệnh nhân mắc các bệnh thiếu máu mạn tính nặng (ví dụ: thalassemia), có thể xuất hiện các khối mô mềm ở cạnh cột sống, đại diện cho sự tăng sinh của mô tạo máu.
• ○    Phình động mạch chủ xuống.

●    Đặc điểm X-quang gợi ý tổn thương trung thất sau:

• ○    Khối mờ nằm ở phía sau bóng tim, ở một hoặc hai bên cột sống ngực.
• ○    Có thể chồng lên bóng tim nhưng thường không xóa bờ tim (dấu hiệu bóng mờ âm tính).
• ○    Dấu hiệu cổ-ngực có thể âm tính (bờ trên của khối mờ có thể vượt lên trên xương đòn và vẫn được bao bọc rõ nét bởi khí ở đỉnh phổi).
• ○    Các đường cạnh cột sống có thể bị đẩy lệch hoặc xóa mờ.