Tràn khí màng phổi là sự hiện diện bất thường của khí trong khoang màng phổi, giữa lá thành và lá tạng của màng phổi, dẫn đến xẹp phổi một phần hoặc hoàn toàn. Tình trạng này có thể khó chẩn đoán, đặc biệt đối với các bác sĩ ít kinh nghiệm. Tuy nhiên, việc xử trí tràn khí màng phổi, bao gồm cả chỉ định đặt dẫn lưu màng phổi, phụ thuộc vào nhiều yếu tố như kích thước tràn khí, mức độ triệu chứng, nguyên nhân (tự phát, chấn thương, nguyên phát, thứ phát) và tình trạng lâm sàng của bệnh nhân, và không phải lúc nào cũng cần thiết ngay cả khi hình ảnh X-quang đã rõ ràng.
Chẩn đoán X-quang:
Chẩn đoán có thể dễ dàng hơn khi bệnh nhân có tiền sử chấn thương rõ ràng, các triệu chứng và dấu hiệu lâm sàng phù hợp, cũng như biểu hiện tràn khí màng phổi trên phim X-quang ngực. Tuy nhiên, trong thực tế lâm sàng, bệnh nhân thường chỉ có triệu chứng khó thở và hình ảnh tràn khí màng phổi trên X-quang ngực không rõ rệt. Chương này hướng dẫn cách tiếp cận phân tích X-quang để chẩn đoán chính xác.
Dấu hiệu quan trọng trên phim X-quang:

- Sự vắng mặt của hình ảnh mạch máu phổi ở vùng tràn khí, dẫn đến mất cân xứng về tưới máu phổi giữa hai bên.
- Đường viền màng phổi tạng rõ nét, hình thành do ranh giới giữa khí trong khoang màng phổi và nhu mô phổi (đường viền khí-mô mềm mới). Một số tình trạng khác cũng gây mất cân xứng mạch máu phổi bao gồm khí phế thũng và lão hóa.

Điểm mấu chốt là xác định sự hiện diện của đường viền màng phổi tạng. Nếu chỉ dựa vào dấu hiệu mất cân xứng về mạch máu phổi để chẩn đoán tràn khí màng phổi có thể dẫn đến chẩn đoán sai. Bóng khí (bulla) hoặc kén khí đôi khi gây nhầm lẫn với tràn khí màng phổi. Thành của bóng khí có thể bị nhầm với đường màng phổi tạng. Tuy nhiên, bóng khí thường có hình dạng tròn hoặc bầu dục, khu trú, và có thể có các mạch máu nhỏ bên trong hoặc bao quanh thành, khác với đường màng phổi tạng thường thẳng, không có mạch máu bên trong và có tính chất lan rộng hơn. So sánh với phim chụp trước (nếu có) có thể hữu ích. Nếu lâm sàng nghi ngờ tràn khí màng phổi nhưng hình ảnh không điển hình, chụp X-quang ngực trong thì thở ra có thể tăng độ nhạy chẩn đoán. Ở thì thở ra, thể tích phổi giảm làm cho tràn khí màng phổi trở nên rõ ràng hơn. Các nếp gấp da/mô mềm cũng có thể bị nhầm lẫn với đường viền màng phổi tạng. Có thể phân biệt bằng cách quan sát hướng của đường viền; nếu đường viền tiếp nối với thành ngực thì đó không phải là đường viền màng phổi tạng. Tràn khí màng phổi lớn có thể dẫn đến tăng tưới máu ở nhu mô phổi bình thường, khiến vùng này có thể trở nên đậm hơn bình thường và dễ bị nhầm lẫn với hình ảnh đông đặc phổi. Tràn khí màng phổi thường được chia thành tự phát và do chấn thương, với hai phân loại phụ là nguyên phát và thứ phát. Cuốn sách này không đề cập đầy đủ các nguyên nhân gây tràn khí màng phổi, chỉ nêu một số nguyên nhân phổ biến.

Tràn khí đỉnh phổi trái, mất hình ảnh mạch máu phổi, đường màng phổi tạng rõ nét.

Tràn khí màng phổi phải, đang được dẫn lưu.