Ngoài các nguyên nhân thường gặp như viêm tai ngoài và viêm tai giữa mạn tính, còn có một số bệnh lý khác cũng có thể gây tiết dịch tai. Dưới đây là tổng quan về dịch tễ học, căn nguyên, biểu hiện lâm sàng, phương pháp điều trị và dự phòng của một số tình trạng này:

1. Dịch Não Tủy Rò Rỉ (Cerebrospinal Fluid Otorrhea)

• Dịch tễ: Là một tình trạng hiếm gặp, thường liên quan đến chấn thương sọ não, phẫu thuật tai hoặc các dị tật bẩm sinh (ví dụ: khiếm khuyết bẩm sinh xương thái dương).
• Căn nguyên: Tổn thương màng cứng và xương thái dương, tạo đường thông bất thường cho dịch não tủy từ khoang dưới nhện chảy vào tai giữa, sau đó thoát ra ống tai ngoài thông qua lỗ thủng màng nhĩ.
• Biểu hiện lâm sàng: Dịch tiết ra có đặc điểm trong, không màu, không mùi, độ nhớt thấp, có thể liên tục hoặc từng đợt, tăng lên khi gắng sức (ví dụ: ho, hắt hơi) hoặc thay đổi tư thế đầu. Có thể kèm theo đau đầu và viêm màng não tái phát. Dịch có thể có vị mặn. Để chẩn đoán xác định, có thể xét nghiệm tìm beta-2 transferrin trong dịch tiết ra, đây là một dấu ấn đặc hiệu của dịch não tủy.
• Điều trị: Các biện pháp điều trị ban đầu có thể bao gồm nghỉ ngơi tại giường, nâng cao đầu giường, tránh gắng sức và đôi khi cần đặt dẫn lưu thắt lưng. Tuy nhiên, phẫu thuật vá chỗ rò rỉ là phương pháp điều trị triệt để và thường được ưu tiên nhằm ngăn ngừa các biến chứng nhiễm trùng.
• Dự phòng: Tránh chấn thương đầu và tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn hậu phẫu.

2. Chảy Máu Tai (Otorrhagia)

• Dịch tễ: Là một tình trạng thường gặp sau chấn thương đầu hoặc tai.
• Căn nguyên: Tổn thương da ống tai ngoài, thủng màng nhĩ, dị vật trong ống tai, chấn thương do tự vệ sinh tai không đúng cách, chấn thương áp lực (barotrauma), gãy xương đá, tổn thương mạch máu, hoặc hiếm gặp hơn là do các khối u (ví dụ: u mạch máu, ung thư).
• Biểu hiện lâm sàng: Chảy máu tươi, với lượng ít hoặc nhiều tùy thuộc vào mức độ tổn thương, có thể kèm theo đau tai và giảm thính lực.
• Điều trị: Xử trí căn nguyên gây chảy máu (ví dụ: lấy dị vật, khâu các vết rách, vá màng nhĩ nếu có chỉ định), cầm máu tại chỗ (ví dụ: ép, đốt điện), và can thiệp phẫu thuật trong trường hợp tổn thương nặng như gãy xương đá hoặc các khối u.
• Dự phòng: Tránh chấn thương đầu và tai, không sử dụng vật sắc nhọn để vệ sinh tai.

3. Nhiễm Trùng Tai Ngoài Do Nấm (Otomycosis)

• Dịch tễ: Là một tình trạng thường gặp ở vùng khí hậu nóng ẩm, người thường xuyên bơi lội, vệ sinh tai không đúng cách hoặc quá mức, hoặc người có tình trạng suy giảm miễn dịch (ví dụ: đái tháo đường, HIV/AIDS).
• Căn nguyên: Do các loài nấm thuộc chi Aspergillus (phổ biến nhất là Aspergillus niger) hoặc Candida.
• Biểu hiện lâm sàng: Bệnh nhân có thể than phiền ngứa tai dữ dội, đau tai, tiết dịch có màu trắng, xám, đen hoặc vàng, có thể kèm theo mùi hôi. Khi nội soi, có thể quan sát thấy các mảng nấm màu trắng, xám, đen hoặc vàng (có thể trông như sợi bông hoặc hạt tiêu đen) trong ống tai.
• Điều trị: Làm sạch ống tai kỹ lưỡng (bằng cách hút hoặc rửa) nhằm loại bỏ các mảng nấm và dịch tiết, sau đó sử dụng thuốc nhỏ tai kháng nấm tại chỗ (ví dụ: dung dịch acid acetic 2%, clotrimazole 1%, miconazole 1%). Nystatin ít được sử dụng dưới dạng thuốc nhỏ tai trong điều trị otomycosis. Trong trường hợp nặng hoặc tái phát, có thể cân nhắc chỉ định thuốc kháng nấm toàn thân.
• Dự phòng: Tránh vệ sinh tai không đúng cách hoặc quá mức, giữ ống tai khô ráo sau khi tắm hoặc bơi lội, và sử dụng nút tai khi bơi lội.

4. Viêm Da Ống Tai Ngoài (Eczematous Otitis Externa / Contact Dermatitis)

• Dịch tễ: Là một tình trạng thường gặp ở người có cơ địa dị ứng, bệnh chàm, vảy nến hoặc các bệnh lý da khác.
• Căn nguyên: Do phản ứng dị ứng hoặc kích ứng da ống tai khi tiếp xúc với hóa chất (ví dụ: thuốc nhuộm tóc), mỹ phẩm, thuốc nhỏ tai, kim loại (ví dụ: trang sức tai), tình trạng ẩm ướt kéo dài, hoặc chấn thương do tự vệ sinh tai không đúng cách.
• Biểu hiện lâm sàng: Ngứa tai dữ dội, da ống tai đỏ, sưng nề, có thể xuất hiện mụn nước, rỉ dịch, đóng vảy hoặc bong tróc da.
• Điều trị: Tránh tiếp xúc và loại bỏ tác nhân gây dị ứng/kích ứng, sử dụng các thuốc bôi corticosteroid tại chỗ (ví dụ: hydrocortisone, betamethasone) nhằm giảm viêm và ngứa. Có thể cần chỉ định kháng sinh nếu có bội nhiễm vi khuẩn.
• Dự phòng: Tránh tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng, giữ ống tai khô ráo, và không sử dụng vật sắc nhọn để vệ sinh tai.

5. Vảy Nến Ống Tai Ngoài (Psoriasis of the External Auditory Canal)

• Dịch tễ: Là một tình trạng thường gặp ở người có bệnh vảy nến toàn thân.
• Căn nguyên: Là một bệnh tự miễn gây tăng sinh tế bào da bất thường và tình trạng viêm mạn tính.
• Biểu hiện lâm sàng: Ngứa tai, da ống tai đỏ, dày sừng, đóng vảy màu trắng bạc đặc trưng, có thể gây hẹp ống tai và giảm thính lực nếu tình trạng nặng do sự tích tụ vảy.
• Điều trị: Sử dụng các thuốc bôi corticosteroid tại chỗ (ví dụ: clobetasol propionate) nhằm giảm viêm; acid salicylic để làm mềm và loại bỏ vảy; calcipotriol (một dẫn xuất của vitamin D) nhằm điều hòa sự tăng sinh tế bào. Trong trường hợp nặng hoặc không đáp ứng với điều trị tại chỗ, có thể cần chỉ định điều trị toàn thân cho bệnh vảy nến.
• Dự phòng: Kiểm soát hiệu quả bệnh vảy nến toàn thân, giữ ống tai khô ráo, và tránh chấn thương da ống tai.