Tiêu chí Bradford Hill là một nhóm 9 nguyên tắc được nhà dịch tễ học Austin Bradford Hill đề xuất vào năm 1965. Các tiêu chí này được các nhà khoa học và y tế sử dụng làm bằng chứng để xác định xem một mối liên hệ thống kê (như yếu tố nguy cơ và bệnh tật) có thực sự là mối quan hệ nhân - quả hay không. [1, 2, 3]
Dưới đây là 9 tiêu chuẩn cốt lõi: [1]
- Độ mạnh (Strength): Mối liên hệ càng mạnh thì khả năng đó là nguyên nhân càng cao (ví dụ: nguy cơ mắc một bệnh tăng lên gấp nhiều lần khi có tiếp xúc).
- Tính nhất quán (Consistency): Các nghiên cứu khác nhau ở các thời điểm và địa điểm khác nhau đều cho ra kết quả tương tự.
- Tính đặc hiệu (Specificity): Một nguyên nhân cụ thể dẫn đến một kết quả hoặc căn bệnh cụ thể, giúp loại trừ các yếu tố nhiễu.
- Trình tự thời gian (Temporality): Yếu tố nguyên nhân bắt buộc phải xảy ra trước khi bệnh phát sinh. [1]
- Quan hệ liều - đáp ứng (Biological gradient): Nguy cơ mắc bệnh tăng lên khi mức độ hoặc thời gian tiếp xúc với nguyên nhân tăng lên.
- Tính hợp lý (Plausibility): Mối liên hệ nhân quả phải phù hợp với những hiểu biết sinh học hoặc khoa học đã được chứng minh tại thời điểm nghiên cứu.
- Tính gắn kết (Coherence): Kết luận nhân quả không được mâu thuẫn với các dữ liệu hoặc sự kiện đã biết về lịch sử tự nhiên và sinh học của bệnh.
- Bằng chứng thực nghiệm (Experiment): Có các bằng chứng hoặc thử nghiệm từ phòng thí nghiệm/lâm sàng hỗ trợ cho giả thuyết.
- Tính tương tự (Analogy): Có những ví dụ hoặc bằng chứng tương tự đã được công nhận trước đó (ví dụ: nếu một loại virus đã được chứng minh gây dị tật, một loại virus tương tự có thể có tác động tương tự). [1]
