Chuẩn hóa trực tiếp
Công thức: Tỷ suất chuẩn hóa = Σ (wi × ri) / Σ wi, trong đó wi là dân số nhóm tuổi i của quần thể chuẩn, ri là tỷ suất của quần thể cần chuẩn hóa ở nhóm tuổi i.
Hà Nội — chuẩn hóa trực tiếp:
= (24.500.000 × 0,60 + 63.200.000 × 1,50 + 8.300.000 × 30,17) / 96.000.000
= (14.700.000 + 94.800.000 + 250.411.000) / 96.000.000
= 359.911.000 / 96.000.000
= 3,75‰
Tỉnh A — chuẩn hóa trực tiếp:
= (24.500.000 × 1,00 + 63.200.000 × 2,00 + 8.300.000 × 35,00) / 96.000.000
= (24.500.000 + 126.400.000 + 290.500.000) / 96.000.000
= 441.400.000 / 96.000.000
= 4,60‰
Tỷ suất tử vong chuẩn hóa (SMR)
SMR Hà Nội = 1,2 — Tỷ suất tử vong Hà Nội cao hơn 20% so với quần thể chuẩn.
SMR Tỉnh A = 0,9 — Tỷ suất tử vong tỉnh A thấp hơn 10% so với quần thể chuẩn.
So sánh kết quả
| Chỉ số | Hà Nội | Tỉnh A |
|---|---|---|
| Tỷ suất thô (‰) | 6,48 | 4,01 |
| Tỷ suất chuẩn hóa trực tiếp (‰) | 3,75 | 4,60 |
| SMR | 1,20 | 0,90 |
🔍 Kết quả nói lên điều gì?
TRƯỚC khi chuẩn hóa: Hà Nội 6,48‰ > Tỉnh A 4,01‰ → "Sức khỏe tỉnh A tốt hơn Hà Nội."
SAU khi chuẩn hóa: Hà Nội 3,75‰ < Tỉnh A 4,60‰ → "Sức khỏe Hà Nội tốt hơn tỉnh A!" Kết luận ban đầu hoàn toàn SAI.
Sau khi loại bỏ ảnh hưởng của cấu trúc tuổi (bằng cách áp dụng cùng một quần thể chuẩn), tỉnh A mới bộc lộ tỷ suất tử vong cao hơn ở tất cả các nhóm tuổi. Nghĩa là, chất lượng y tế và sức khỏe người dân tỉnh A thực sự kém hơn Hà Nội.
