Giả sử bạn là cán bộ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh. Nhận được tin báo: tại một xã có 15 trường hợp sốt xuất huyết trong vòng 1 tuần. Bạn đến hiện trường và cần nhanh chóng xác định:

• Có bao nhiêu người trong xã thực sự đang mắc bệnh?
• Bệnh phân bố ra sao theo tuổi, giới, vị trí nhà ở?
• Có điểm chung nào về phơi nhiễm giữa các ca bệnh?

Phương pháp phù hợp nhất trong tình huống này là nghiên cứu cắt ngang (cross-sectional study) — bạn đến từng nhà, phỏng vấn và khám cho tất cả mọi người trong xã tại một thời điểm. Kết quả cho bạn biết tỷ lệ hiện mắc (prevalence) của sốt xuất huyết tại xã đó.

🏘️ Tình huống

Xã X có 2.000 dân. Bạn khám và phát hiện 45 người có dấu hiệu sốt xuất huyết hiện tại. Tỷ lệ hiện mắc = 45/2.000 = 2,25%. Bạn cũng phát hiện: bệnh tập trung nhiều hơn ở khu vực gần sông (nơi có nhiều ao tù, muỗi sinh sản).

Kết quả này giúp bạn đưa ra quyết định ngay lập tức: phun hóa chất diệt muỗi tại khu vực ổ dịch, phát màn miễn phí, và tuyên truyền về vệ sinh môi trường.