Abstract
Đặt vấn đề: Tăng triglyceride (TG) máu là nguyên nhân phổ biến thứ ba gây ra viêm tụy cấp (VTC). Thay huyết tương (PEX) bằng huyết tương tươi đông lạnh (FFP) giúp loại bỏ nhanh chóng TG, ngăn chặn quá trình diễn tiến nặng của bệnh. Mục tiêu: Đánh giá hiệu quả thay huyết tương bằng FFP trong điều trị viêm tụy cấp do tăng triglyceride máu tại bệnh viện Bình Dân. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả hàng loạt ca trên 43 bệnh nhân VTC do tăng triglyceride máu (>1000 mg/dl hoặc 11,3 mmol/l) được điều trị PEX bằng FFP tại khoa Hồi sức tích cực và chống độc thời gian từ 11/2023 đến 11/2024. Kết quả: Mẫu nghiên cứu gồm 69,8 % nam, 30,2% nữ, tuổi trung bình: 41,1± 6,7. Lúc nhập viện: trung vị triglyceride (TG) 55,4 mmol/l, (IQR 40,5 – 88,8 mmol/l), điểm CTSI trung bình 4,16 ± 1,45 điểm (balthazar D: 32,6%, balthazar E 62,8%). Kết quả sau thay huyết tương (PEX): 84,4% bệnh nhân được thay với thể tích 1,5V và 86% chỉ cần PEX 1 lần. Sau PEX lần 1, nồng độ TG giảm mạnh 83,4% (từ 55,4 mmol/l xuống 9,2 mmol/l, p < 0,05). Các triệu chứng lâm sàng (đau bụng, nôn, chướng bụng) và các thang điểm APACHE II và BISAP) đều cải thiện rõ rệt sau PEX (p< 0,001). Tỉ lệ phản ứng bất lợi (ADR) liên quan đến FFP là 34,9% (đều ở mức độ nhẹ). Tỉ lệ sống 100%. Kết luận: Thay huyết tương bằng huyết tương tươi đông lạnh là một liệu pháp an toàn, hiệu quả giảm nhanh TG máu, cải thiện lâm sàng và làm giảm mức độ nặng của viêm tụy cấp do tăng triglyceride máu. Abstract Introduction: Hypertriglyceridemia (HTG) is the third most common cause of acute pancreatitis (AP). Therapeutic plasma exchange (PEX) using fresh frozen plasma (FFP) facilitates rapid clearance of serum triglycerides, thereby halting disease progression and preventing severe complications. Objective: To evaluate the efficacy of therapeutic plasma exchange using fresh frozen plasma in the management of acute pancreatitis induced by hypertriglyceridemia at Binh Dan Hospital. Methods: A case-series descriptive study was conducted on 43 patients diagnosed with HTG-induced AP (serum triglyceride levels >1000 mg/dl or 11,3 mmol/l) who underwent PEX with FFP at the Intensive Care and Toxicology Unit from November 2023 to November 2024. Results: The study cohort comprised 69.8% males and 30.2% females, with a mean age of 41.1± 6.7 years. At admission, the median triglyceride (TG) level was 55.4 mmol/L (IQR: 40.5 – 88.8), and the mean CTSI score was 4.16 ± 1.45 (Balthazar D: 32.6%, Balthazar E: 62.8%). Regarding PEX intervention, 88.4% of patients were treated with a plasma exchange volume of 1.5V, and 86% required only a single PEX session. Following the first PEX session, serum TG levels decreased sharply by 83.4% (from 55.4 mmol/L to 9.2 mmol/L, p < 0.05). After PEX, clinical symptoms (abdominal pain, nausea, and abdominal distension) as well as prognostic scores (APACHE II and BISAP) demonstrated significant improvement (p < 0.001). The incidence of FFP-related adverse drug reactions (ADRs) was 34.9%, all of which were mild. The in-hospital survival rate was 100%. Conclusions: Therapeutic plasma exchange using FFP is a safe and highly effective modality for rapidly lowering serum triglyceride levels, alleviating clinical symptoms, and reducing disease severity in patients with hypertriglyceridemic acute pancreatitis.References
Quy định về Giấy phép Công khai cho các Tác phẩm được Xuất bản
1. Tuyên bố chung
Tạp chí [Tên Tạp chí] cam kết thúc đẩy sự phát triển và lan tỏa tri thức khoa học một cách cởi mở nhất. Để thực hiện sứ mệnh này, tất cả các bài viết được xuất bản trên tạp chí đều được phát hành theo các điều khoản của giấy phép công khai Creative Commons (CC).
Việc áp dụng giấy phép này cho phép tác giả giữ bản quyền đối với tác phẩm của mình, đồng thời trao cho cộng đồng quyền tự do sử dụng, chia sẻ và xây dựng dựa trên tác phẩm đó một cách hợp pháp và rõ ràng, góp phần thúc đẩy tối đa hóa tác động của nghiên cứu.
2. Giới thiệu về Giấy phép Creative Commons (CC)
Creative Commons là một tổ chức phi lợi nhuận toàn cầu cung cấp một bộ công cụ pháp lý (giấy phép) tiêu chuẩn, miễn phí để các nhà sáng tạo có thể chia sẻ tác phẩm của mình. Thay vì mô hình "bảo lưu mọi quyền" (All Rights Reserved) truyền thống, giấy phép CC hoạt động theo mô hình "bảo lưu một số quyền" (Some Rights Reserved).
Các giấy phép CC bao gồm các thành tố cốt lõi sau:
-
BY (Ghi công - Attribution): Người dùng phải ghi công (nêu tên) tác giả gốc một cách thích hợp. Đây là điều kiện bắt buộc trong tất cả các giấy phép CC.
-
NC (Phi thương mại - NonCommercial): Người dùng không được sử dụng tác phẩm cho các mục đích thương mại.
-
ND (Không phái sinh - NoDerivatives): Người dùng có thể sao chép và phân phối tác phẩm ở định dạng nguyên bản, nhưng không được phép sửa đổi, phối lại hay tạo ra tác phẩm phái sinh.
-
SA (Chia sẻ tương tự - ShareAlike): Nếu người dùng phối lại, chuyển thể tác phẩm, họ phải phân phối tác phẩm mới của mình dưới cùng một giấy phép với tác phẩm gốc.
3. Các loại giấy phép được áp dụng tại Tạp chí
Tạp chí Y dược học Phạm Ngọc Thạch áp dụng loại
Giấy phép Ghi công Creative Commons 4.0 (CC BY 4.0)
Để khuyến khích để tối đa hóa sự phổ biến và sử dụng lại các công trình khoa học.
-
Người dùng được phép:
-
Chia sẻ: Sao chép và phân phối lại tác phẩm trên bất kỳ phương tiện và định dạng nào.
-
Phối lại: Phối lại, chuyển thể và xây dựng dựa trên tác phẩm cho bất kỳ mục đích nào, kể cả mục đích thương mại.
-
-
Với điều kiện:
-
Phải Ghi công (BY): Bạn phải ghi công tác giả một cách thích hợp, cung cấp một đường dẫn tới giấy phép, và cho biết nếu tác phẩm đã có sự thay đổi.
-
4. Trách nhiệm của Tác giả và Người dùng
-
Đối với Tác giả: Khi nộp bản thảo cho Tạp chí [Tên Tạp chí], tác giả đồng ý rằng nếu bài viết được chấp nhận xuất bản, nó sẽ được phát hành theo giấy phép [Ví dụ: CC BY 4.0] mà tạp chí áp dụng. Tác giả vẫn là người giữ bản quyền gốc.
-
Đối với Người dùng: Người dùng có trách nhiệm kiểm tra và tuân thủ các điều khoản của giấy phép được áp dụng cho mỗi bài viết. Việc ghi công tác giả là yêu cầu bắt buộc và cần được thực hiện đúng cách.
Cách ghi công chuẩn:
Khi sử dụng hoặc trích dẫn lại một tác phẩm, bạn nên ghi công như sau:
"[Tên bài viết]" của [Tên các tác giả], được cấp phép dưới [Tên giấy phép, ví dụ: CC BY 4.0]. Nguồn: Tạp chí [Tên Tạp chí], Tập [X], Số [Y], trang [Z], (Năm xuất bản). DOI: [Link DOI của bài báo].