Hình 1. RR thô và RR hiệu chỉnh qua các mô hình. Đường chấm = RR = 1.0 (không hiệu quả).

Hình 2. Đánh giá 9 tiêu chí Bradford Hill cho case cà phê-tuổi thọ.

Diễn giải kết quả

1. RR thô (0.80) có ý nghĩa thống kê — tương quan tồn tại. Người uống cà phê tử vong thấp hơn 20% so với người không uống.
2. Sau hiệu chỉnh, RR tiến dần về 1.0 — mỗi lần thêm confounder, RR tăng lên. RR hiệu chỉnh đầy đủ = 0.92, không còn ý nghĩa (p = 0.15).
3. Confounder mạnh nhất: Thuốc lá và thu nhập. Người uống cà phê ít hút thuốc hơn (confounder âm) và có thu nhập cao hơn (confounder dương).
4. Bradford Hill: Chỉ 2/9 tiêu chí đạt mạnh (Consistency, Gradient). Các tiêu chí khác ở mức yếu hoặc chưa đủ bằng chứng. Tổng thể, chưa thể kết luận nhân quả.
5. Kết luận: Tương quan cà phê-tuổi thọ biến mất sau hiệu chỉnh nhiễu. Chưa thể khẳng định uống cà phê kéo dài tuổi thọ. Cần RCT để có bằng chứng chắc chắn hơn.

🩺 Clinical Impact

Với bệnh nhân hỏi bạn: "Bác sĩ ơi, tôi có nên uống cà phê để sống lâu hơn không?" Câu trả lời: "Cà phê là đồ uống an toàn với lượng vừa phải (2–3 ly/ngày). Có thể có một số lợi ích sức khỏe nhờ chất chống oxy hóa, nhưng hiệu quả kéo dài tuổi thọ — nếu có — là rất nhỏ. Quan trọng hơn là bỏ thuốc lá, tập thể dục, ăn uống lành mạnh. Đừng uống cà phê vì nghĩ nó là thuốc trường sinh!"