Nhóm Thuốc B có tuổi trung bình cao hơn (62 vs 58) và tỷ lệ hút thuốc cao hơn (35% vs 22%). Hai yếu tố này có thể ảnh hưởng thế nào đến kết luận "Thuốc A tốt hơn"?

Nếu không hiệu chỉnh các yếu tố này, kết luận của bác sĩ Minh có thể mắc sai lầm gì?

Đáp án Câu 4:

Đây là yếu tố gây nhiễu (confounding) kinh điển.Tuổi cao và hút thuốc đều là yếu tố nguy cơ của tăng huyết áp và biến cố tim mạch. Nhóm Thuốc B có tuổi trung bình cao hơn 4 tuổi và tỷ lệ hút thuốc cao hơn — cả hai đều có thể làm cho huyết áp của nhóm Bcao hơn một cách giả tạo, không phải vì Thuốc B kém hiệu quả, mà vì bệnh nhân của nhóm B có nguy cơ nền cao hơn.

Hiệu ứng:Nếu không hiệu chỉnh, khác biệt 4 mmHg huyết áp có thể phần lớn (hoặc hoàn toàn) là do tuổi và hút thuốc, chứ không phải do thuốc. Nói cách khác, nếu so sánh hai nhóm có cùng tuổi và tỷ lệ hút thuốc, khác biệt huyết áp có thể giảm xuống 1-2 mmHg và không còn ý nghĩa thống kê.

Bài học:Khi đọc bất kỳ nghiên cứu quan sát nào, câu hỏi đầu tiên phải là: "Hai nhóm có giống nhau ở tất cả yếu tố nền không?" Nếu không, kết luận về hiệu quả thuốc là đáng ngờ.

Bác sĩ Minh có thể chuyển tất cả bệnh nhân từ Thuốc B sang Thuốc A vì nghĩ A "tốt hơn", nhưng thực ra khác biệt chỉ do tuổi và hút thuốc. Điều này vừa tốn kém (Thuốc A đắt hơn), vừa có thể gây hại nếu Thuốc A có tác dụng phụ mà Thuốc B không có.