Phụ lục B: So sánh các β — không thể vì đơn vị khác nhau!

Một sai lầm phổ biến: nhìn vào bảng hồi quy và nói "β của hút thuốc (0.68) lớn hơn β của tuổi (0.52), vậy hút thuốc là yếu tố nguy cơ mạnh hơn tuổi." Sai! β của hút thuốc là 0.68 khi so sánh người hút với người không hút — một thay đổi "bật/tắt" (từ 0 lên 1). β của tuổi là 0.52 cho mỗi 10 năm — một thay đổi liên tục trên một đơn vị nhỏ. Hai đại lượng này không thể so sánh trực tiếp vì đơn vị đo khác nhau.

❌ Lỗi — So sánh β thô giữa các biến có đơn vị khác nhau:
Không bao giờ nói "β₁ > β₂ nên X₁ quan trọng hơn X₂" khi X₁ và X₂ có đơn vị khác nhau. Để so sánh sức mạnh tương đối, phải dùng standardized β (như đã trình bày ở Chương 3). Nhưng ngay cả standardized β cũng có hạn chế: nó phụ thuộc vào độ biến thiên của mẫu hiện tại — một biến có biến thiên nhỏ trong mẫu sẽ có standardized β nhỏ, dù nó có thể rất quan trọng trong quần thể lớn hơn.

Cách đúng: Báo cáo và diễn giải từng β riêng lẻ, nhấn mạnh vào ý nghĩa lâm sàng của từng đơn vị thay đổi. Ví dụ: "Hút thuốc làm tăng nguy cơ gần gấp đôi (OR=1.97). Mỗi 10 năm tuổi tăng nguy cơ 68% (OR=1.68)." — đây là cách so sánh gián tiếp nhưng trung thực hơn.