1. Khái niệm "Sai sót nhận thức" (Cognitive Failure):
• "Sai sót nhận thức" (cognitive failure) trong y học lâm sàng đề cập đến sự thiếu hiệu quả trong quá trình tư duy, xử lý thông tin hoặc ra quyết định của nhà lâm sàng. Tình trạng này bao gồm việc thất bại trong tổng hợp thông tin và đưa ra xử trí lâm sàng phù hợp, dẫn đến bỏ sót chẩn đoán, chẩn đoán sai hoặc chậm trễ trong quản lý bệnh nhân.
• Đây không đơn thuần là sự thiếu hụt về kiến thức chuyên môn hay kỹ năng thực hành thủ thuật, mà là sai sót trong cách bộ não xử lý, phân tích và vận dụng các kiến thức sẵn có.
2. Vai trò là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến các biến cố bất lợi:
• Nghiên cứu "Chất lượng Chăm sóc Sức khỏe tại Úc" (Quality in Australian Healthcare Study - Wilson và cộng sự, 1995) đã chỉ ra rằng "sai sót nhận thức" là yếu tố góp phần vào 57% các biến cố lâm sàng bất lợi.
• Nhiều báo cáo y văn khác cũng nhấn mạnh rằng sai sót chẩn đoán – thường bắt nguồn từ sai sót nhận thức – là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tổn hại cho bệnh nhân trong hệ thống y tế. Cụ thể, ba nguyên nhân hàng đầu dẫn đến kết cục bất lợi cho bệnh nhân bao gồm: (1) chẩn đoán không chính xác, (2) không chỉ định điều trị phù hợp, và (3) xử trí biến chứng không đúng cách – tất cả đều liên quan mật thiết đến năng lực biện luận lâm sàng (NSW Health, 2008).
• Điều này khẳng định rằng việc nâng cao năng lực biện luận lâm sàng và nhận diện các bẫy nhận thức (cognitive biases) là chiến lược then chốt để đảm bảo an toàn người bệnh.