Nghiên cứu biểu hiện của protein p53 và Ki-67 trên tổn thương loạn sản và nghi ngờ loạn sản tuyến dạ dày

Résumé

Đặt vấn đề: Loạn sản tuyến dạ dày là tổn thương tiền ung thư quan trọng trong sinh ung thư dạ dày. Phân biệt loạn sản với thay đổi tái tạo phản ứng, đặc biệt ở nhóm nghi ngờ loạn sản, vẫn là thách thức trong giải phẫu bệnh. Nghiên cứu nhằm đánh giá biểu hiện p53 và Ki-67 trên các tổn thương này và mối liên quan giữa hai dấu ấn. Đối tượng, phương pháp: Nghiên cứu cắt ngang hồi cứu trên 143 tổn thương tuyến dạ dày, chẩn đoán tại Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh và Bệnh viện Lê Văn Thịnh từ 01/2020 đến 12/2021, được nhuộm HMMD p53 và Ki-67. Kết quả: Có 52 ca nghi ngờ loạn sản (tuổi trung vị 49,5) và 91 ca loạn sản (tuổi trung vị 59). Tỷ lệ p53 kiểu đột biến (gộp biểu hiện quá mức và mất biểu hiện hoàn toàn) tăng dần theo mức độ tổn thương: 28,8% ở nhóm nghi ngờ loạn sản (toàn bộ là biểu hiện quá mức), 45,9% ở loạn sản mức độ thấp và 90,0% ở loạn sản mức độ cao (p<0,05). Ki-67 dương tính gặp ở 30,8% nhóm nghi ngờ loạn sản và 64,8% nhóm loạn sản (p<0,05), nhưng không khác biệt giữa hai độ mô học (p>0,05). Trong nhóm nghi ngờ loạn sản, p53 kiểu đột biến và Ki-67 dương tính có mối liên quan chặt chẽ (p<0,05). Kết luận: Biểu hiện p53 kiểu đột biến tăng theo mức độ nặng của tổn thương; Ki-67 phân biệt loạn sản với nghi ngờ loạn sản nhưng không phân biệt được hai độ mô học. Đồng biểu hiện hai dấu ấn là công cụ hỗ trợ có giá trị ở nhóm nghi ngờ loạn sản, nhóm khó chẩn đoán nhất trên hình thái học. Tuy nhiên, do chưa có dữ liệu theo dõi dọc và chưa xác nhận bằng giải trình tự gen, hai dấu ấn chỉ đóng vai trò hỗ trợ, chưa thể thay thế tiêu chuẩn hình thái học. Abstract Background/Objectives: Gastric dysplasia is an important precancerous lesion in gastric carcinogenesis. Distinguishing dysplasia from reactive regenerative changes, especially in lesions classified as "indefinite for dysplasia", remains a diagnostic challenge in pathology practice. This study evaluated p53 and Ki-67 expression in these lesions and their correlation. Methods: A cross-sectional, retrospective study was conducted on 143 gastric epithelial lesions diagnosed at the University of Medicine and Pharmacy at Ho Chi Minh City and Le Van Thinh Hospital from 01/2020 to 12/2021, with immunohistochemistry for p53 and Ki-67. Results: Of 143 cases, 52 were indefinite for dysplasia (median age 49.5) and 91 were dysplasia (median age 59). The rate of mutant-type p53 (combined overexpression and complete loss of expression) increased progressively with lesion severity: 28.8% in the indefinite-for-dysplasia group (all showing overexpression), 45.9% in low-grade and 90.0% in high-grade dysplasia (p<0.05). Ki-67 positivity was seen in 30.8% of the indefinite-for-dysplasia group and 64.8% of the dysplasia group (p<0.05), with no significant difference between the two dysplasia grades (p>0.05). Within the indefinite-for-dysplasia group, mutant p53 and Ki-67 positivity were strongly associated (p<0.05). Conclusions: Mutant-type p53 expression increased with the severity of gastric epithelial lesions, whereas Ki-67 distinguished dysplasia from indefinite-for-dysplasia lesions but not between the two dysplasia grades. Co-expression of the two markers served as a valuable diagnostic adjunct in the indefinite-for-dysplasia group, the most challenging category on morphology. However, as the study lacked longitudinal follow-up and molecular confirmation by gene sequencing, p53 and Ki-67 should be regarded only as supportive tools and cannot replace the morphological gold standard.