Từ PCOS đến PMOS: Cập nhật cơ chế bệnh sinh và xu hướng đổi tên hội chứng buồng trứng đa nang

Résumé

Đặt vấn đề: Hội chứng buồng trứng đa nang (Polycystic Ovary Syndrome - PCOS) là một trong những rối loạn nội tiết phổ biến nhất ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Tuy nhiên, thuật ngữ “đa nang buồng trứng” ngày càng được cho là chưa phản ánh đầy đủ bản chất bệnh sinh đa hệ thống của hội chứng. Một sáng kiến đồng thuận quốc tế đã đề xuất đổi tên PCOS thành Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome (PMOS). Bài tổng quan tổng hợp bằng chứng hiện nay về hạn chế của thuật ngữ PCOS, cơ chế bệnh sinh hiện đại và ý nghĩa của xu hướng đổi tên. Đối tượng, phương pháp: Tổng quan tài liệu (narrative review) được thực hiện thông qua tìm kiếm trên cơ sở dữ liệu PubMed, Scopus, Cochrane Library và Google Scholar, với các từ khóa chính như “polycystic ovary syndrome”, “PCOS”, “polyendocrine metabolic ovarian syndrome”, “PMOS”, “pathophysiology”, “insulin resistance”, “renaming” và các thuật ngữ liên quan. Các tài liệu được thu thập cập nhật đến tháng 6/2026, bao gồm nghiên cứu gốc, bài tổng quan, hướng dẫn thực hành lâm sàng và báo cáo đồng thuận quốc tế. Nội dung tập trung vào lịch sử khái niệm, tiêu chuẩn chẩn đoán, cơ chế bệnh sinh và các đề xuất đổi tên hội chứng. Kết quả: PCOS không chỉ là một rối loạn sinh sản mà là bệnh cảnh đa hệ thống, gắn với kháng insulin, cường androgen, rối loạn chuyển hóa, viêm mạn mức độ thấp, stress oxy hóa và rối loạn trục thần kinh – nội tiết. Do không phản ánh được các biểu hiện ngoài buồng trứng này, thuật ngữ “đa nang buồng trứng” bị xem là chưa chính xác. Thuật ngữ PMOS thể hiện rõ hơn bản chất đa nội tiết – chuyển hóa – đa hệ thống của bệnh, đồng thời vẫn ghi nhận vai trò của buồng trứng trong bệnh sinh. Kết luận: Xu hướng chuyển từ PCOS sang PMOS phản ánh sự thay đổi nhận thức về hội chứng, từ một bệnh lý phụ khoa đơn thuần sang một rối loạn đa hệ thống. Cách tiếp cận này có tiềm năng cải thiện nhận thức, chẩn đoán và quản lý toàn diện người bệnh, dù vẫn cần thêm đồng thuận quốc tế trước khi thay thế hoàn toàn thuật ngữ PCOS. Abstract Background: Polycystic Ovary Syndrome (PCOS) is one of the most common endocrine disorders among women of reproductive age. However, the term “polycystic ovary” is increasingly regarded as failing to adequately reflect the multisystem pathogenic nature of the syndrome. An international consensus initiative has proposed renaming PCOS as Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome (PMOS). This review synthesizes current evidence on the limitations of the term PCOS, contemporary pathogenic mechanisms, and the implications of the renaming trend. Methods: A narrative review was conducted through searches of the PubMed, Scopus, Cochrane Library, and Google Scholar databases, using key terms such as “polycystic ovary syndrome,” “PCOS,” “polyendocrine metabolic ovarian syndrome,” “PMOS,” “pathophysiology,” “insulin resistance,” “renaming,” and related terms. The retrieved literature, updated through June 2026, included original studies, review articles, clinical practice guidelines, and international consensus reports. The content focused on the conceptual history, diagnostic criteria, pathogenic mechanisms, and proposals for renaming the syndrome. Results: PCOS is not merely a reproductive disorder but a multisystem condition associated with insulin resistance, hyperandrogenism, metabolic dysfunction, chronic low-grade inflammation, oxidative stress, and neuroendocrine dysregulation. Because it fails to capture these extra-ovarian manifestations, the term “polycystic ovary” is considered inaccurate. The term PMOS more clearly conveys the polyendocrine, metabolic, and multisystem nature of the condition while still acknowledging the role of the ovary in its pathogenesis. Conclusions: The shift from PCOS to PMOS reflects an evolving understanding of the syndrome, from a purely gynecological disorder to a multisystem condition. This approach has the potential to improve awareness, diagnosis, and comprehensive patient management, although broader international consensus is still needed before the term PCOS can be fully replaced.