Khi rây bột, nếu dùng rây lỗ nhỏ, bạn sẽ không để sót cục bột nào — nhưng rất lâu. Nếu dùng rây lỗ to, bạn rây nhanh — nhưng sót nhiều cục. Sàng lọc y tế (screening) cũng tương tự: một xét nghiệm sàng lọc lý tưởng phải vừa nhanh, vừa chính xác — nhưng trên thực tế luôn có sự đánh đổi.

Sàng tuyển là việc áp dụng các xét nghiệm cho người không có triệu chứng để phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, khi can thiệp còn hiệu quả. Khác với chẩn đoán (diagnosis) — được làm cho người có triệu chứng để xác định bệnh.

💡 Nguyên tắc cốt lõi: Một chương trình sàng lọc chỉ có giá trị nếu (1) bệnh có giai đoạn tiền lâm sàng có thể phát hiện được, (2) can thiệp ở giai đoạn sớm cải thiện kết cục, và (3) lợi ích vượt trội tác hại (tâm lý, chi phí, điều trị quá mức).