Công thức cơ bản
📐 Công thức
Tỷ lệ mới mắc (IR) = Số ca mới xuất hiện trong khoảng thời gian / Tổng người-năm theo dõi
Tỷ lệ hiện mắc (P) = Số ca hiện tại tại một thời điểm / Dân số tại thời điểm đó
Ví dụ: Một nghiên cứu theo dõi 1.000 người trong 2 năm, ghi nhận 50 ca mới. Tổng người-năm = 1.000 × 2 = 2.000 người-năm. IR = 50 / 2.000 = 0,025 = 25 ca / 1.000 người-năm.
Mối liên hệ quan trọng
Prevalence ≈ Incidence × Duration
(P ≈ IR × D)
Công thức này cho thấy: Nếu một bệnh có thời gian mắc bệnh (Duration) dài — như tiểu đường, tăng huyết áp — thì tỷ lệ hiện mắc sẽ cao ngay cả khi tỷ lệ mới mắc thấp. Ngược lại, bệnh cấp tính như cảm cúm có thời gian ngắn, nên tỷ lệ hiện mắc thấp dù tỷ lệ mới mắc có thể rất cao.
| Đặc điểm | Tỷ lệ hiện mắc (Prevalence) | Tỷ lệ mới mắc (Incidence) |
|---|---|---|
| Ý nghĩa | Gánh nặng bệnh tật hiện tại | Tốc độ xuất hiện ca bệnh mới |
| Đơn vị thời gian | Một thời điểm (point) | Khoảng thời gian (period) |
| Yếu tố ảnh hưởng | Incidence + Thời gian mắc bệnh | Yếu tố nguy cơ, phơi nhiễm |
| Ví dụ bệnh mạn tính | Cao (bệnh kéo dài) | Có thể thấp |
| Ví dụ bệnh cấp tính | Thấp (bệnh mau khỏi) | Có thể cao |
Hình 2. So sánh tỷ lệ hiện mắc và tỷ lệ mới mắc giữa các bệnh thường gặp tại Việt Nam (số liệu minh họa)
