Logo Xem trang đào tạo trực tuyến arrow1
space
 B. Phân khu trung thất trên X-quang

B. Phân khu trung thất trên X-quang

Việc phân chia trung thất thành các khoang giúp định hướng chẩn đoán phân biệt các tổn thương. Mặc dù phân khu Felson cổ điển hơn cho X-quang, việc hiểu khái niệm phân khu ITMIG (dựa trên CT) giúp định hướng tốt hơn khi nghi ngờ tổn thương trên X-quang và cần chỉ định CT để làm rõ. Sự tương ứng giữa hai hệ thống này cần được làm nổi bật. Hệ thống Felson được thiết kế cho X-quang nghiêng. Trên phim thẳng, việc xác định ranh giới các khoang này khó khăn hơn. Hệ thống ITMIG, dù cho CT, lại dựa trên các mốc giải phẫu rõ ràng hơn có thể được hình dung (ví dụ: phía trước tim, quanh khí quản, cạnh cột sống). Việc liên kết hai hệ thống giúp bác sĩ hình dung tốt hơn vị trí tổn thương trong không gian 3D khi chỉ có phim X-quang thẳng.

  • Hệ thống Felson (chủ yếu dựa trên phim nghiêng, có ứng dụng trên phim thẳng):
    • Trung thất trước: Giới hạn từ mặt sau xương ức đến bờ trước khí quản và bờ sau tim.11
    • Trung thất giữa: Nằm giữa trung thất trước và một mặt phẳng tưởng tượng vẽ cách bờ trước thân các đốt sống ngực khoảng 1cm về phía sau.11
    • Trung thất sau: Là phần còn lại, từ giới hạn sau của trung thất giữa đến thành ngực sau (máng sườn cột sống).11
  • Hệ thống ITMIG (International Thymic Malignancy Interest Group) (dựa trên hình ảnh cắt lớp):
    • Khoang trước mạch (Prevascular compartment): Tương ứng phần lớn với trung thất trước theo Felson. Giới hạn sau bởi mặt trước màng ngoài tim.23 Chứa tuyến ức, hạch bạch huyết, mỡ, tĩnh mạch cánh tay đầu trái.23
    • Khoang tạng (Visceral compartment): Tương ứng phần lớn với trung thất giữa theo Felson. Giới hạn trước bởi mặt sau khoang trước mạch, giới hạn sau bởi một đường thẳng đứng cách bờ trước thân đốt sống 1cm về phía sau.23 Chứa tim, các mạch máu lớn (ĐMC lên, cung ĐMC, ĐMC xuống, Tĩnh mạch chủ trên, ĐM phổi trong màng ngoài tim), khí quản, carina, thực quản, hạch bạch huyết, ống ngực.1
    • Khoang cạnh sống (Paravertebral compartment): Tương ứng với trung thất sau theo Felson. Giới hạn trước bởi mặt sau khoang tạng.23 Chứa cột sống ngực và các mô mềm cạnh sống, chuỗi hạch giao cảm.1

Bảng 2: So sánh phân khu trung thất theo hệ thống Felson và ITMIG

Phân khu Felson

Ranh giới trên phim nghiêng (Felson)

Phân khu ITMIG tương ứng (chủ yếu)

Các cấu trúc giải phẫu chính (theo ITMIG)

Trung thất trước

Từ mặt sau xương ức đến bờ trước khí quản và bờ sau tim.

Khoang trước mạch (Prevascular)

Tuyến ức, hạch bạch huyết, mỡ, tĩnh mạch cánh tay đầu trái, động mạch và tĩnh mạch vú trong.

Trung thất giữa

Từ bờ trước khí quản/bờ sau tim đến 1cm sau bờ trước thân đốt sống.

Khoang tạng (Visceral)

Tim, màng ngoài tim, khí quản, phế quản gốc, thực quản, các mạch máu lớn (ĐMC lên, cung ĐMC, ĐMC xuống, TMC trên, ĐM phổi, TM phổi), hạch bạch huyết, ống ngực, thần kinh hoành, thần kinh X.

Trung thất sau

Từ 1cm sau bờ trước thân đốt sống đến máng sườn cột sống.

Khoang cạnh sống (Paravertebral)

Cột sống ngực, mô mềm cạnh sống, chuỗi hạch giao cảm, mạch máu gian sườn sau, rễ thần kinh sống, tĩnh mạch đơn, tĩnh mạch bán đơn.

🏥 Phòng khám Đa khoa ĐHYK Phạm Ngọc Thạch

Khám chữa bệnh đa khoa • Bác sĩ đầu ngành • Trang thiết bị hiện đại

📋 Đặt lịch khám →


Phụ trách chuyên môn TS Võ Thành Liêm (thanhliem.vo@gmail.com)

space