Để điều trị giảm đau hiệu quả, cần xem xét cơ chế bệnh sinh gây đau. Đối với các tình trạng đau cấp tính, đa phần thuộc cơ chế đau do viêm và đau do thụ thể đau (đau cảm thụ), thường do tác nhân viêm nhiễm. Các thuốc giảm đau nhóm paracetamol, NSAID và cả nhóm á phiện có thể kiểm soát triệu chứng trong đa phần các trường hợp. Nhóm thuốc á phiện (như morphin và các dẫn xuất của nó như tramadol, dextropropoxyphen) có thể được sử dụng an toàn trong thời gian điều trị ngắn cho đau cấp tính, do nguy cơ gây nghiện thấp.
Trong trường hợp đau mạn tính, cách tiếp cận có sự khác biệt đáng kể. Ngoài các vấn đề về tác dụng phụ của thuốc khi sử dụng kéo dài, nguy cơ nghiện thuốc (về tâm lý và sinh lý) cũng trở nên quan trọng. Mặc dù các nguy cơ này cao, đối với bệnh nhân có tiên lượng xấu, bệnh nhân trong chăm sóc giảm nhẹ hoặc bệnh nhân giai đoạn cuối, việc kiểm soát cảm giác đau và cải thiện chất lượng cuộc sống được đặt lên hàng hàng đầu, không cần quá lo lắng về nguy cơ nghiện thuốc trong thời gian còn lại ngắn ngủi của người bệnh.